Jazeker: Johan Sturm had ons uitgenodigd voor de opening van de expositie Kleur Bekennen, met werk van de Middelburgse kunstenaar Kees van Gilst, maar die opening was precies in een van de drukste weekenden van het jaar. “Everything Everywhere All at Once”, mompelden we die dag. Dat ging ‘m dus niet worden.
Maar we vonden het evengoed een leuke én interessante uitnodiging. Want een expositie in monumentenpand ‘t Vergulde Pansijzer? Dat was een primeurtje.
Gisteren belden we alsnog aan bij Johan, om het geëxposeerde werk van van Gilst te bekijken en vast te leggen. Dat werk komt daar prachtig tot z’n recht. Door de lange gang kom je uit in die oude kamer in het achterhuis, naast de keuken. Daar vind je behalve kleurrijke schilderijen ook beelden van figuren met verrekijkers, met hoofden die zijn opgebouwd uit boeken. Intrigerend. Die beelden zouden van ons zó in de open opstelling van de ZB geplaatst mogen worden.
We zagen de kunst van van Gilst eerlijk gezegd nog niet eerder, althans niet bewust. Maar dat zegt zoals zo vaak meer over ons dan over de kunstenaar. Kijk in Collectie Zeeland maar eens in oude Zeeuwse tijdschriften en kranten. Zijn naam duikt vanaf de jaren 80 meer dan eens op.
In 2008 moeten we zijn kunst haast wel hebben gezien. In dat jaar exposeerde hij in dat wat toen nog de Zeeuwse Bibliotheek heette. Wij werkte daar toen al. Op het bijbehorende affiche van de expositie schreef oud-collega Marleen van der Zee:
Kees zwijgt vaak lange tijd over zijn werk; dan is hij bezig met zijn creaties. Als hij (te) veel praat en filosofeert gaat het slecht met hem, vindt hij. “Dan ben ik niet bezig met schilderen, dan zit ik te veel in mijn hoofd en ben ik gefrustreerd als ik niet weet hoe ik verder kan”.
Toch filosofeert hij tijdens het werken aan zijn creaties. Vaak is er een woordeloos gesprek gaande tussen het doek en Kees, komen er vragen op die om antwoorden vragen, is er de uitdaging een synthese te vinden tussen doek, verf, kleuren, strijd, wat kan en wat niet.
“Kunst kan niet zonder filosofie, maar bij een schilderij moet filosofie samenvallen met het schilderij, de kleuren en de materie. Een schilderij dient intrinsieke kracht te hebben. Als ik zelf niet meer aanwezig ben en het verhaal en de filosofie niet meer worden gehoord, moet het schilderij voor zichzelf spreken. Dan is (mijn) filosofie er als een onlosmakelijk stolsel in opgenomen”.
Tijdens ons bezoek had Johan Kees even aan de telefoon. Op enige afstand spraken we af dat we binnenkort ook nog eens op bezoek gaan in het atelier van Kees, om met hem persoonlijk kennis te maken. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen. Anita Pijpelink van CBK opende de expositie op 14 juni, en had schijnbaar een goed verhaal, maar ja: daar waren wij dus niet bij.
En de nieuwe galerie in de Nieuwstraat? Johan weet nog niet zeker of dat een eenmalig of blijvend initiatief is. Hij vindt het mooi om dit te doen rondom het werk van Kees, maar dat is toch wat anders dan het een paar keer per jaar doen. Er komt toch wel het een en ander bij kijken, en als galeriehouder in eigen huis lever je natuurlijk ook een beetje privacy in, zelfs als je maar een klein deel van je huis openstelt. Kortom: het is een verhaal dat nog alle kanten op kan.
Knipsels: collectie ZB Bibliotheek van Zeeland in Collectie Zeeland