‘t Vergulde Pansijzer: een monument vol verhalen in de Nieuwstraat in Middelburg
We zijn net halverwege de maand maar we durven het best aan om te roepen dat het bezoek aan monumentenpand ‘t Vergulde Pansijzer voor ons één van de hoogtepunten van oktober was. Wat was het tof om daar binnen te mogen kijken!
Nieuwstraat 19
Een maand geleden schreven we, niet voor de eerste keer, dat we altijd in zijn voor bezoekjes aan mooie of bijzondere huizen in Middelburg. Een paar dagen later kregen we een mailtje van Johan Sturm, de bewoner van Nieuwstraat 19, waarin hij schreef dat we van harte welkom waren.
Maar al te vaak moeten we even googlen, als er een adres wordt genoemd, maar niet in dit geval. Nieuwstraat 19 kwam eerder ook al op ons pad, tijdens speurtochten voor Middelburg Dronk. In het pand was jarenlang een militair tehuis gevestigd en, tussen 1953 en 1976, de dansschool van Meeuse. We kregen ooit een paar kiekjes van die dansschool, van Wim van Iren en Corry Filius, maar een heel goed beeld hadden we nog niet, van het geheel.
Nu weten we al heel wat meer en weten we dat er nog heel veel te corrigeren een aan te vullen is, op de pagina https://middelburgdronk.nl/wiki/Dansschool_Meeuse.
Johan Sturm
Terug naar Johan. Hij woonde en werkte een groot deel van zijn leven in Amsterdam. Hij bekleedde tussen 1975 en 2014 talloze functies bij de Vrije Universiteit. Bij zijn werk als onderzoeker en docent lag de focus op de geschiedenis van opvoeding en onderwijs. Dat Johan uiteindelijk in de Nieuwstraat belandde was een samenloop van omstandigheden. Zijn broer woonde er geruime tijd met zijn vrouw. Na hun overlijden besloot Johan er zelf te gaan wonen. Het was aanvankelijk zijn plan niet, maar het bevalt hem hier uitstekend. Hij heeft Middelburg in de armen gesloten.
Maar heel uitgebreid spraken we niet over Johans persoonlijke geschiedenis. Hij stelde al snel voor om ons rond te leiden door het grote huis. Aan de voorkant zie je het niet, maar in feite bestaat het geheel uit drie panden: het oorspronkelijk voorhuis, dat in 1650 werd gebouwd, met daarachter nog een kleiner pand, waar in het verleden vermoedelijk het personeel verbleef, een een tussenpand, dat later werd gebouwd om het voor- en achterhuis met elkaar te verbinden.
Pieter Bustijn
Je zou over alle kamers en gangen waarschijnlijk wel een verhaal kunnen schrijven. Het mooie is dat Johan dat ook gaat doen. Volgend jaar hoopt hij, in samenwerking met Jan Zwemer, een boekje over het huis te publiceren. Daar komen we tegen die tijd graag nog eens op terug, want één ding weten we nu wel: de geschiedenis van Nieuwstraat 19 is veel meer dan de dansschool alleen. Zo woonde rond 1700 de Middelburgse componist, beiaardier en organist Pieter Bustijn in het huis. Tot vorige week deed die naam geen belletje bij ons rinkelen, maar een dag na het bezoek aan de Nieuwstraat deelde de Zeeuwse Concertzaal een item over Jakko van der Heijden die door NPO Klassiek is geïnterviewd over, je verzint het niet, Pieter Bustijn!
Fenomenaal
Je bent zo een paar uur verder, als je online in al die afzonderlijke geschiedenissen duikt.
We zien dit dus maar als een introductie, het begin van een kennismaking. En we genieten nog steeds een beetje na van het pand zelf. Nu weten we tenminste dat het dansen bij Meeuse gebeurde op de eerste verdieping. Het is nu een bibliotheek, maar de kenmerkende ramen van die ruimte zie je ook op de oude foto’s van de danszaal.
Het uitzicht vanuit de kamers op de bovenste verdieping is ook fenomenaal. De grote tuinen aan de achterzijde, en al die terrasjes, bijgebouwen en andere panden. Heerlijk. En dan die overloop, met listige doorkijkjes, of die kast in de keuken van de dienstbodes, die geen kast is maar een trap. Vrijwel alles wat je ziet in zo’n huis roept nieuwe vragen op. Ook daarom zijn we nieuwsgierig naar de publicatie van volgend jaar.
Hier moesten we het voor nu maar even bij laten, al is de verleiding groot om nog meer te vertellen. Over Meeuse bijvoorbeeld, of over de naam van het pand. Maar dat is voor een volgende keer. Voor liefhebbers wel een paar links hieronder.
Bedankt Johan, voor dit zeer interessante inkijkje!
Links:
Jakko bij NPO Klassiek
Het artikel ‘Foxtrot in de achterkamer’, in De Wete van juli 2020
Meeuse op Dronk
Pieter Bustijn in een Arnemuidse Zoutkeet
Johan Sturm ontvangt lintje
Zoeken naar Pansijzer (een soort maliënkolder) en andere verouderde woorden
Historische foto’s: collectie Middelburg Dronk, collectie Johan Sturm en Corry Filius.
Knipsels: Krantenbank Zeeland ZB Bibliotheek van Zeeland
Geen zoekresultaten voor "{term}"
