Louis Heymans keert terug naar de Stationsstraat in Middelburg
We zijn benieuwd: wie van jullie heeft thuis een werk hangen van de kunstenaar en tekenleraar Louis Heymans? Of misschien zijn er zelfs nog mensen die ooit les van hem kregen?
Marijke eert Louis in zijn oude woonhuis
We beginnen over hem omdat we recent kennismaakten met Marijke Stützer-de Man. Ze zocht ons, in het kader van (Wij zijn) De Stad aan tafel, op in het ZB Café en vertelde ons dat ze al geruime tijd in de Stationsstraat woont. Op nummer 7, om precies te zijn. In dat pand woonde en werkte Louis Heymans in het verleden vele jaren lang. Deze man speelde een belangrijke rol in het kunstleven van Middelburg en Zeeland. En doet dat in feite nog steeds.
27 juli 2027
Marijke heeft een mooi plan. Op 27 juli 2027 wil zij in haar huis een dag organiseren rond het leven en werk van Heymans. Die datum is niet toevallig gekozen. Louis Heymans werd op 27 juli 1890 geboren. In 2027 is het bovendien precies vijftig jaar geleden dat hij overleed.
Wij zijn De Stad van achter de tafel
Vandaag bezocht Marijke ons weer in de ZB. Haar verhaal was zo mogelijk nog enthousiaster dan tijdens onze kennismaking. Voor we het wisten zaten we niet meer aan tafel, maar wandelden we samen naar de Stationsstraat, op steenworp afstand. “Natuurlijk mogen jullie foto’s maken!” En zo stonden we opeens in een prachtig oud pand (van 1891) naar allerlei mooie verhalen te luisteren. Marijke heeft al veel werk verzameld van Heymans, maar ze is persoonlijk vooral dol op zijn collages, waarvan er veel in het depot van het Zeeuws Museum liggen. Ze zou er graag eens wat meer foto’s van bemachtigen. In het huis liet ze ons ook de kamer zien waar Heymans altijd werkte. Prachtig!
Dwarsverbanden en zijsporen
We gaan hier zeker nog een paar keer op terugkomen, want de verhalen van Marijke deden ons meteen beseffen dat dit een geschiedenis is met veel zijsporen. De familie le Cointre komt weer in beeld (Stationsstraat 5 en 7 hadden voor de oorlog hetzelfde huisnummer P 273), net als de familie Etman en dat smalste huis, om de hoek. Ook in beeld komt Stationsstraat 18, van de Vrijmetselarij, want dáár woonde Heymans eerst, blijkbaar, op nummer P 44c. Dat was waarschijnlijk maar kortstondig. In de jaren 20 woonde de familie Heymans op nummer P 269. Dat is tegenwoordig nummer 15: ApartHotel Waepen van Middelburg.
Een grotere expositie?
En dan hebben we het dus alleen nog maar over de panden. Over Heymans zelf valt ook nog heel veel te vertellen. Hij deed en maakte zó veel. Al die waanzinnige affiches alleen al! Hoeveel zouden er daar wel niet van zijn? Des te gekker is dat je tegenwoordig nog maar zelden iets over hem hoort. Marijke heeft in haar eigen huis iets kleinschaligs voor ogen, maar wij zouden een grote expositie elders in de stad ook zo gek niet vinden.
Joost Jan Bakker in de Lange Noordstraat zou een goede curator kunnen zijn. En vlak Marijke ook niet uit. Ze kreeg vorig weekend weer een map vol foto’s, schetsen en meer, van een nazaat van Louis. We hadden geen tijd om die door te spitten, maar het zag er heel interessant uit.
Marijke
En dan Marijke zelf nog. Wat drijft haar eigenlijk? En hoe kwam ze in Middelburg terecht, na drieënveertig jaar in München te hebben gewoond?
Kortom: we zijn hier nog niet klaar mee!
Meer over Heymans
Wij moesten eerlijk bekennen dat we de naam Heymans vooral kenden van de etsen die nog geregeld opduiken: de Lange Jan, het stadhuis, Veere en andere herkenbare Zeeuwse stadsgezichten. Nu we dankzij Marijke eindelijk eens iets verder keken dan dat, ontdekten we al snel dat Heymans veel meer was dan de maker van mooie prenten.
Hij kwam in 1913 als tekenleraar naar Walcheren en verhuisde in 1921 naar Middelburg. Tot 1955 gaf hij les aan de Rijkskweekschool en het Stedelijk Gymnasium. Hij hielp kunstkring Het Zuiden en de Zeeuwse Kunstenaarskring opzetten, stimuleerde zijn leerlingen om naar kunst te kijken en zette zich onvermoeibaar in voor de oprichting van het Zeeuws Museum.
Veelzijdig
Heymans’ eigen werk was verrassend veelzijdig. Heymans schilderde, tekende, etste en maakte lithografieën. Na 1940 legde hij het verwoeste Middelburg vast. Later liet hij de herkenbare stadsgezichten steeds vaker achter zich en experimenteerde hij met abstracte kunst en collages van afvalmateriaal.
Wie Louis Heymans alleen ziet als schilder of etser, ziet maar een deel van zijn betekenis voor Middelburg. In een artikel in het tijdschrift Zeeland (nummer 4, 2025), noemt Kunsthistoricus Răzvan-Iulian Rusu hem een kunstenaar die tussen ongeveer 1920 en 1970 een centrale figuur was in het Middelburgse kunstleven.
Heymans exposeerde hij geregeld in de stad. In 1926 toonde hij in het Kunstmuseum aan de Schuttershofstraat al ruim veertig schilderijen. In 1965 kreeg hij een grote eenmanstentoonstelling in de Vleeshal. Ook schonk hij Middelburg zijn reeks van 22 pasteltekeningen van de verwoeste stad na 17 mei 1940. Die werken hangen sinds 1952 in het stadhuis en vormen samen een indringend beeldverhaal van een van de zwartste dagen uit de Middelburgse geschiedenis.
Kunst naar de mensen brengen
Heymans wilde kunst bovendien letterlijk onder de mensen brengen. Hij was een van de aanjagers van de eerste kunstmarkten op de Vismarkt; op een foto uit 1965, van Jacqueline Midavaine, staat hij tussen de kramen tijdens de tweede editie. De Stichting Kunstmarkt huldigde hem datzelfde jaar voor zijn inzet. Die betrokkenheid paste bij zijn bredere overtuiging dat kunst een emanciperende kracht kon hebben, vooral voor jongeren.
Vitrites
Hij zette zich niet alleen in voor het Zeeuws Museum en een aankoopfonds, maar ook voor het idee van een mobiel museum dat moderne kunst tot in de kleinste Zeeuwse dorpen zou brengen. Het is een mooie gedachte: de man die in zijn atelier bleef zoeken naar nieuwe vormen, van etsen en schilderijen tot collages met glasafval van de Middelburgse Vitrite (hij noemde sommige van die werken ‘Vitrites’), werkte tegelijkertijd aan een stad en provincie waarin zoveel mogelijk mensen met kunst in aanraking konden komen.
Affiches en historische foto’s: digitale collectie ZB, Collectie Zeeland.
De eerste twee foto’s van Louis Heymans werden gemaakt door Jacqueline Midavaine
Krantenknipsels: ZB Krantenbank Zeeland
Geen zoekresultaten voor "{term}"
