Waarom draagt Neptunus op de stadhuistoren van Middelburg een hoge hoed?
Dé vraag van de week komt deze keer van Annika van Balen. Ze deelde gisteren een fraaie prent van de Neptunus die al sinds mensenheugenis op onze stadhuistoren prijkt en vroeg:
“Iemand een idee waarom deze mooie windwijzer Neptunus (op het stadhuis van Middelburg) een hoge hoed draagt? Ik denk zelf een van de weinige Neptunussen ter wereld met (hoge) hoed?”
We wisten het antwoord niet, maar bij dit soort vragen denken we meestal dat het wel ergens te vinden moet zijn. We konden het niet laten om online op onderzoek uit te gaan.
Een Walcherse hoed of een vrijheidshoed?
Lang verhaal kort: we hebben het antwoord nog niet gevonden. Voor zover wij het hebben kunnen achterhalen sierde Neptunus ook voor 1850 Malle Betje al. Een hoed zien we ook, op oude prenten en tekeningen. Maar waarom er ooit is gekozen voor Neptunus als windvaan, en waar die hoed naar verwijst, dát weten we nog steeds niet.
Als we zouden mogen gokken zouden we zeggen dat er werd gekozen voor Neptunus omdat het nu eenmaal een zeegod is, en onze provincie niet los kan worden gezien van de zee en zeevaart. Neptunus komt op veel plekken terug in onze geschiedenis en ook op torens elders in de provincie.
En dat hoedje? Echt geen idee. Het doet ons nog het meeste denken aan zo’n hoed die je ziet bij de wat oudere klederdracht. Een tun’oed. Zie ook de website van Ôns Boeregoed. Zou het een knipoog naar Walcheren zijn? Een grapje van de maker?
Als er iemand is die hier meer over weet, dan houden we ons aanbevolen!
Update: het lijkt er sterk op dat de hoed een zogenoemde vrijheidshoed is. Zoeken in combinatie met dát trefwoord levert veel nieuwe informatie op.
Zijsporen: Neptunus, Poseidon en Triton
Door dat speuren belandden we uiteraard als vanouds op allerlei zijsporen. Bijvoorbeeld:
Zijspoor 1: ís het eigenlijk Neptunus wel, met dat hoedje van ‘m? Als je zoekt in een bron als Rijksstudio, van het Rijksmuseum, dan krijg je talloze afbeeldingen van Neptunus (of van zijn Griekse equivalent Poseidon) maar hij wordt maar zelden afgebeeld als Zeemeerman. Eigenlijk lijkt onze ‘Neef Theun’ nog het meest op een Triton. Dat was een zoon van Poseidon, in de mythologie. Lees maar eens.
Zijspoor 2: de wereld van windvanen. Neptunus is minder gebruikelijk als windvaan dan je zou verwachten. Zie dit artikel waar kerkvaan.nl naar verwijst (‘Een boodschap op de toren’). In een passage op de website wordt een vergelijkbaar beeld ook een triton genoemd, overigens.
Lekker belangrijk, denk je misschien. Dat denken wij ook wel eens hoor, als we aan het graven zijn. Maar toch: dit raadsel moet toch op te lossen zijn, met hulp van experts?
Nog meer lezen?
https://nl.wikipedia.org/wiki/Neptunus_(mythologie)
https://encyclopedievanzeeland.nl/Godsdienst_In_Zeeland
Knipsels: ZB Krantenbank Zeeland ZB Bibliotheek van Zeeland.
Foto’s: ZB Beeldbank Zeeland, beeldbank Zeeuws Archief, Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Rolf de Feijter
Tekening 1: Annika van Balen
Geen zoekresultaten voor "{term}"
