We zijn zomaar even benieuwd: zijn er onder jullie al veel mensen die gebruik maken van Kunstmatige intelligentie, beter bekend als AI? En als dat zo is, waar gebruiken jullie dat dan voor?
Voor ons zelf geldt dat we de ontwikkelingen rondom AI vooral op de voet proberen te volgen. Daarom proberen we zeer regelmatig nieuwe ’tools’ uit, om te kijken hoe ze werken en waar ze zoal toe in staat zijn. We vinden het belangrijk om bij te blijven, én om AI te kunnen herkennen, als het wordt ingezet. Dat laatste wordt echter steeds lastiger.
Neem nu afbeeldingen en video. De laatste paar jaar zien we hier op Facebook en elders steeds vaker historische beelden opduiken die zijn ingekleurd. Vaak zie je meteen dat de beelden nep zijn, maar soms ook niet. De technieken worden steeds beter.
We vinden het geinig hoor, daar niet van, en we zijn het ermee eens dat sommige filmpjes echt tot leven komen door het gebruik van kleur, maar we vinden het wel belangrijk dat op een of andere manier duidelijk wordt gemaakt dat zulke beelden geen weergave zijn van de werkelijkheid.
Waarom? Omdat foto’s soms ook bewaard worden voor de toekomst. We zijn ook beheerders van de beeldbank van de ZB, moeten jullie weten. Recent zagen we een geinig, ingekleurd beeld van de Markt, waarbij het dak van het stadhuis spontaan oranje was geworden. Iedere Middelburger van nu weet dat zo’n beeld nep is, maar wat als zo’n foto in de beeldbank belandt, en iemand die de stad niet kent de foto over vijftig jaar bekijkt? Die denkt dan misschien dat het stadhuis er écht zo uitzag.
Nog een voorbeeld: sinds kort is Sora, een AI-model van OpenAI, ook beschikbaar voor Europese gebruikers. Sora kan video’s genereren op basis van tekstbeschrijvingen. Het kan beperkt worden gebruikt door mensen die een betaalde account hebben bij ChatGPT, een van de bekendste een meestgebruikte modellen van dit moment, met 400 miljoen wekelijkse actieve gebruikers wereldwijd.
De afgelopen dagen speelden we een paar keer met Sora, op de meest eenvoudige manier: door oude foto’s te uploaden en het programma te vragen het beeld levendig te maken. “Laat de mensen op deze foto dansen”, dat werk. Bijgaand een oude foto van de Markt in Middelburg, met de tram op de voorgrond. We vroegen Sora de tram te laten rijden, en mensen in beweging toe te voegen. Die eerste opdracht werd genegeerd, de tweede niet. Zie het korte fragment onder de oorspronkelijk foto.
We vinden het echt tof, en zien allerlei mogelijkheden, maar ook beperkingen en gevaren. Als je goed kijkt zie je wel wat onnatuurlijke dingen, maar hoeveel mensen kijken er nog goed? Als test voerden we het filmpje ook even aan ChatGPT, met de vraag of het filmpje echt of nep is. Een grondige analyse volgde. De conclusie? “Op basis van deze eerste visuele en technische analyse lijkt de video authentiek en niet AI-gegenereerd.”
Het ene model van OpenAI herkent dus niet meteen beelden die bewerkt zijn door het andere. En dat terwijl we de automatisch gegenereerde bestandsnaam niet eens veranderden.
Zorgwekkend? Misschien wel, maar we verwachten dat de techniek zeer spoedig beter zal zijn. Fake wordt steeds moeilijker te herkennen, terwijl AI tegelijkertijd steeds beter zal worden in dat herkennen. Hoe dat afloopt weten wij ook niet.
Voorlopig proberen we alles van een afstandje te blijven volgen, terwijl we sommige tools zelf steeds vaker benutten. Teksten schrijven we nog steeds zelf. Die verrijken we met echte foto’s, die dingen weergeven zoals ze zijn of waren.
Maar ChatGPT vinden we wel handig voor de analyse van grote documenten, bijvoorbeeld. Zo kunnen we bijvoorbeeld allerlei feitjes uit het archief van Wij zijn De Stad boven water krijgen. Hoe vaak schreven we over een bepaald evenement? Op welke dagen is de redactie het productiefst? Het antwoord op zulke vragen krijg je nu binnen seconden. De relatief nieuwe functie ‘diepgaand onderzoeken’ vinden we ook razend interessant. Die neemt je heel veel tijd uit handen als het gaat om speuren naar informatie over een bepaald onderwerp.
Ook heel interessant vinden we tools als Good Tape en Suno. Die eerste gebruikten we recent eens om een opgenomen interview uit te laten schrijven. Van audio naar tekst dus. Dat deed het programma echt vrij aardig, en razendsnel. ChatGPT maakte er vervolgens een redelijk nette tekst van. Je moet alles nog steeds controleren en corrigeren, maar het scheelt uren werk.
Met Suno genereer je muziek. Als je opdrachten maar helder genoeg zijn nog best aardige muziek ook. De enige reden waarom we die tool interessant vinden is omdat we soms graag een leuk deuntje bij een video willen, dat vrij is van rechten. Er zijn talloze sites waar je zulke muziek kunt downloaden, maar het kost je vaak veel zoekwerk.
Met Suno heb je binnen twee minuten iets wat in ieder geval beter klinkt dan de gare melodietjes die standaard in iMovie c.s. zitten. Dit liedje bijvoorbeeld, in het filmpje over Stichting Scheldekat.
Het staat allemaal nog in de kinderschoenen, maar we zijn nu al enorm onder de indruk, keer op keer. Zeker, er zijn talloze gevaren, en heel veel discussies, omdat AI aan vrijwel alles raakt, maar we kiezen er zelf voor om alles te blijven volgen. Is AI een bedreiging voor je werk? Dan kun je beter nadenken over de vraag voor welk werk het voorlopig nog géén bedreiging is, en je daar op richten.
Thomas Friedman schreef het twintig jaar geleden al in zijn boek ‘De aarde is plat’: “Wat geautomatiseerd of uitbesteed kán worden zál ook geautomatiseerd of uitbesteed worden, en sneller dan je denkt.
Foto’s: Beeldbanken ZB Bibliotheek van Zeeland en Zeeuws Archief