De digitale collecties van ZB zijn verhuisd! Maar waarom eigenlijk?
Mensen die deze website regelmatig lezen weten het wel: wij van de redactie van Wij zijn De Stad werken ook bij het team Beeldbank van ZB Bibliotheek van Zeeland. Vandaar ook die pilot ‘De Stad aan tafel‘.
Niet zonder slag of stoot
Voor het team dat werk aan de digitale collecties van de ZB stond de afgelopen maand grotendeels in het teken van de verhuizing van de digitale erfgoedcollecties van de bibliotheek naar het platform Collectie Zeeland. Na die verhuizing waren er behoorlijk wat aanloopproblemen maar nu durven we voorzichtig te zeggen: de grootste kinderziektes zijn eruit.
Bij zo’n grote verhuizing hoort nu eenmaal wat gekraak en gesteun. Pagina’s die traag laden, functies die nog niet meteen doen wat je verwacht, zoekresultaten die net anders werken dan voorheen: het hoort er allemaal bij als je kranten, tijdschriften, beeldmateriaal en geluidsopnamen niet zomaar verplaatst, maar onderbrengt in een heel nieuw erfgoedplatform.
Bots
Op de ZB-pagina van Collectie Zeeland wordt die overgang ook open benoemd: de verhuizing was geslaagd, maar het achterliggende systeem had nog tijd nodig om volledig op orde te komen. Dat de website in het begin heel traag was kwam door een enorme toename in bezoeken aan de website door bots. Daar werd natuurlijk meteen werk van gemaakt.
Maar waarom verhuizen?
Waarom die overstap eigenlijk nodig was? Simpel gezegd: omdat digitaal erfgoed niet alleen online moet staan, maar ook vindbaar, bruikbaar en toekomstbestendig moet zijn. Collectie Zeeland is bedoeld als gezamenlijke plek voor Zeeuws erfgoed. Niet alleen voor Zeeuwse erfgoedinstellingen, maar ook voor de ZB. De Provincie Zeeland gaf ZB in 2020 de opdracht om zo’n Zeeuws Erfgoedplatform in te richten; daarvoor werd het Atlantis-platform van DEVENTit aangeschaft. De publiekswebsite ging op 2 oktober 2025 live met collecties van 24 deelnemende organisaties.
De ZB-collecties
Met de komst van de ZB-collecties is dat platform nu weer een flinke stap groter geworden. De Krantenbank, Tijdschriftenbank, Beeldbank en Geluidsbank zijn daar ondergebracht: ruim zestig Zeeuwse kranten vanaf 1666, meer dan vijftig tijdschriften vanaf 1769, meer dan 240.000 beelden en ruim 2.500 geluidsopnamen. Dat zijn geen kleine verhuisdozen, zullen we maar zeggen.
Andere wensen en eisen
De overstap van Memorix (het oude systeem) naar Atlantis was dus niet alleen een technische keuze, maar ook een strategische. Memorix heeft de ZB-collecties jarenlang gedragen, maar de eisen aan digitaal erfgoed zijn veranderd. Gebruikers willen prettig zoeken op telefoon, tablet en computer. Onderzoekers willen betrouwbare metadata, blijvende links en mogelijkheden om gegevens te hergebruiken. Erfgoedorganisaties willen hun collecties niet langer als losse eilandjes presenteren, maar met elkaar verbinden. Atlantis is juist ingericht op dat soort wensen: beheer en presentatie in één webbased omgeving, werken met internationale standaarden, publicatie als Linked Open Data en koppelingen met andere bronnen en systemen.
Verbindingen
Dat klinkt technisch, maar het komt neer op iets heel praktisch: een foto, krant, persoon, plaatsnaam of onderwerp kan straks beter verbonden worden met andere informatie. Niet alleen binnen de collectie van ZB, maar ook daarbuiten. Atlantis biedt onder meer koppelingen met externe trefwoordenlijsten zoals het NDE Termennetwerk, ondersteuning voor Linked Open Data, en persistent identifiers (blijvende verwijzingen naar records).
Nieuwe mogelijkheden
Ook voor bezoekers biedt het nieuwe platform meer mogelijkheden. Je kunt zoeken binnen verschillende collecties, resultaten bewaren in een digitaal dossier, correcties of aanvullingen doorgeven en (bij projecten waar dat wordt ingezet) meewerken aan crowdsourcing. Collectie Zeeland beschrijft dat zelf als een manier om kennis van bezoekers, liefhebbers en onderzoekers te benutten: mensen kunnen helpen bij ontbrekende gegevens, locaties, personen, dateringen of transcripties.
Atlantis is modulair opgebouwd: organisaties kiezen een licentiemodel en bouwen dat uit met modules en diensten die passen bij hun collectiesoorten. Dat maakt het in elk geval mogelijk om gerichter te kiezen wat je nodig hebt, in plaats van alles als één groot blok te blijven beheren.
Gezamenlijke voordeur
Samengevat: de collecties zijn niet verhuisd omdat het oude systeem ‘weg moest’, maar omdat het erfgoedlandschap verder is gegaan. Zeeland heeft een gezamenlijke digitale voordeur nodig. Een plek waar collecties niet alleen mooi worden gepresenteerd, maar ook beter verbonden, beter doorzoekbaar en beter voorbereid zijn op de toekomst. Voor bezoekers betekent dat: makkelijker dwalen door het Zeeuwse verleden. Voor onderzoekers: meer structuur en meer mogelijkheden. En voor erfgoedbeheerders: een platform waarop de komende jaren verder gebouwd kan worden.
Altijd in ontwikkeling
Helemaal klaar is zo’n platform natuurlijk nooit. Er zijn nog steeds dingen waaraan gewerkt wordt. Icoontjes bij knoppen die pas over enige tijd zichtbaar zullen worden. De laadtijden die nog steeds beter kunnen soms. Het is gewoon even wennen voor ons allemaal. Digitale collecties zijn levende collecties. Er wordt aangevuld, verbeterd, gekoppeld en gecontroleerd. Maar de basis staat. Dat biedt weer perspectief voor iedereen die zoekt naar Zeeuwse kranten, foto’s, verhalen, stemmen, plekken en personen. Of gewoon voor iedereen die graag even verdwaalt in het verleden. Op een goede manier dan toch.
Handleiding
Kun je wel een paar zoektips gebruiken, of wil je leren werken met de filters? Kijk dan ook naar de handleiding die we maakten, en deze week online zetten.
Geen zoekresultaten voor "{term}"
