Amateurarcheologie op de Kousteensedijk in 1982: het verhaal van Peter Florisse
“De leden van de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (AWN) zouden er beter aan doen om andere gravers niet zwart te maken. Die zijn dikwijls al zwart genoeg van het vele werk dat zij verzetten in diepe beerputten. Dat zou je van de AWN-leden in hun witte sportpakjes niet zeggen.”
Opgravingen op de Kousteensedijk in 1982
Bovenstaand citaat, uit de PZC van 25 september 1982, past perfect bij de eerste twee foto’s bij dit bericht. Op de foto’s zie je Middelburgers Menno Glansdorp en Peter Florisse, in die tijd amateurarcheologen, bij opgravingen op de bouwplaats van ZB Bibliotheek van Zeeland, op de Kousteensedijk in Middelburg. De ZB zou in april 1985 geopend worden.
Veel archeologen, zowel amateurs als professionals, wisten dat er in de grond van het terrein mogelijk veel moois te vinden zou zijn. De periode tussen de sloop van ijzergieterij Boddaert en de bouw van de ZB was een buitenkansje. We citeren uit het artikel ‘Schatgravers aan de Kousteensedijk’, van Wim van Gorsel:
‘Naast het blootleggen van een stuk stadsgracht, een zeventiende-eeuwse havenbeschoeiing en een kademuur werd een enorme hoeveelheid exotische en gebruiksvoorwerpen gevonden, die gedeeltelijk verband hielden met de vanuit Middelburg geleide VOC-handel op Oost-Azië.’
Peter Florisse kijkt terug
In het artikel van van Gorsel, het eerder genoemde artikel in de PZC en in diverse andere krantenartikelen uit die periode, kun je lezen over een heuse soap die ontstond vanwege het feit dat ook regionale amateurarcheologen opgravingen deden op het terrein. Peter Florisse, die reageerde op onze oproep van februari, in verband met de mini-expositie #ZB40, zegt daar nu over:
“Tijdens de bouw van de bibliotheek mochten we, na werktijd, in de oude haven graven. Er ontstond spontaan een hecht groepje gravers. Onderling werden dingen geruild. Sommige gravers kregen bijnamen als Rat, Bierbuikje en Blub. Er is daar wat afgelachen!”
Geen interesse
Hij vervolgt: “De Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (R.O.B) had geen interesse in een onderzoek. Je merkte sowieso dat er weinig tijd en ruimte was voor opgravingen. 95% van de dingen die opgroeven was kapot, ook omdat er de graafmachines er al vaak overheen hadden gereden. Toen de bouwput al vergevorderd was kwam de A.W.N. opeens met de roep om een onderzoek. Zij noemden ons ‘schatgravers’. Het gedoe wat toen ontstond!”
Andere tijden
Toen wij Peter een paar weken geleden thuis opzochten liet hij ons diverse mooie vondsten van toen zien. De meeste daarvan overigens op foto’s omdat het grootste deel van de collectie in de loop van de jaren bij instellingen of verzamelaars is beland. Hij legde uit dat er begin jaren 80 veel minder wetten en richtlijnen waren voor opgravingen op bouwplaatsen. Het werk van de groep gravers op de Kousteensedijk werd in ieder geval oogluikend toegestaan. Pas veel later werden er hekken neergezet, met de welbekende bordjes met daarop de tekst ‘Verboden toegang’. Die ontwikkeling was zeker geen definitieve ommekeer. Peter weer:
“Later, bij het Rasphuis (Peter doelt op de bouw van het belastingkantoor en de parkeergarage naast het Huis van Bewaring op de Kousteensedijk in de jaren 90, red.), mochten we weer gewoon graven, ook met metaaldetectoren, die toen in opkomst waren. Ook op andere locaties was het nog steeds geen probleem. De regels verschilden wel per gemeente. Door een tekort aan professionele archeologen werden wij ingezet voor het bergen van dingen, en voor het intekenen van vondsten. We stelden bijvoorbeeld vast waar funderingen precies lagen. Veel gravers gingen ook langs bij het R.O.B, om vondsten te melden en te laten beschrijven.”
Het belang van ‘schatgravers’
Peter, die al op jonge leeftijd begon met verzamelen, en als kleuter al scherven uit de tuin van zijn grootouders opgroef, begrijpt wel dat er tegenwoordig meer regulering is rondom opgraven, maar hij wijst ook op de toegevoegde waarde van alle hobby-archeologen. “Als de schatgravers er niet waren geweest, dan was er heel veel verloren gegaan. Een deel van de groep gravers is later gaan werken in musea, depots en in de archeologie. Sommigen verleenden ook hun ook medewerking aan schrijvers van diverse boeken over archeologie en aan exposities in diverse musea.
Alleen op pirateneilanden
Het grote graven begon voor Peter aan het einde van de jaren zeventig, bij de nieuwbouw van het kantoor van de ANWB in het Geeregebied in Middelburg. In de jaren daarna kwamen er steeds nieuwe, interessante graaflocaties bij: behalve de Kousteensedijk ook de bouwplaatsen van de parkeerkelder en de RABO-bank in het Geeregebied, de Segeersstraat, het Abdijplein, de Sint Pieterstraat, enzovoort. Na de jaren tachtig kwam de professionalisering, in de vorm van nieuwe wetten en regels, maar ook van commerciële archeologen. Bouwplaatsen werden voortaan afgezet, en de bouw soms stilgelegd om alles te borgen en in te tekenen.
Peter: “Vanaf die tijd was het klaar voor de amateurarcheologen. En ja, zo noem ik mijn soort mensen bewust. Want schatgravers? Die heb je alleen op pirateneilanden.”
Meer lezen:
Foto’s en Knipsels
Foto’s: collectie Peter Florisse. Op de beelden zie je opgravingen op de locatie van de huidige ZB aan de Kousteensedijk, en op het terrein ernaast, waar onder meer een oude stadsmuur van Middelburg werd blootgelegd. Verder ook beelden van opgravingen en vondsten uit het Geeregebied in Middelburg, en op het Abdijplein.
Knipsels: ZB Krantenbank Zeeland
Geen zoekresultaten voor "{term}"
