Wie zal dat betalen? Over de kostbare Oranjefeesten in Middelburg van 1930
“De eenige wanklank, welke werd vernomen, was het gezang van vier jongelieden, luidende ‘Wie zal dat betalen?’ Zij zijn natuurlijk ingerekend.”
Een intrigerend zinnetje uit de tekst bij een beeldverslag van de Oranjefeesten in Middelburg, op 30 augustus en 1 september 1930, in het tijdschrift Ons Zeeland van 8 september dat jaar. Echt? Werd je in die tijd al opgepakt als je een kritisch liedje zong tijdens een koninklijk feestje? Ja dus.
Koningin Wilhelmina 50 jaar
Maar dát die jongens zo’n liedje zongen is wel te begrijpen. Koningin Wilhelmina werd dat jaar 50, op 31 augustus. Omdat die Koninginnedag op een zondag viel werd het niet op de dag zelf gevierd, maar op de dag ervoor en erna.
De viering in Middelburg was van ongekende omvang. Er was veel muziek, een zogenoemde gondelvaart door het kanaal en de grachten, een historische optocht, een fakkeltocht, een ‘lichtweek’, een wedstrijd etalages versieren, Vuurwerk, en nog veel meer. Gemeente Middelburg ging ‘all in’, en dat in een jaar waarin de eerste gevolgen van de economische crisis, die in 1929 was begonnen in de VS, ook in Nederland al merkbaar waren.
Lichtweek
De begroting van dit evenement hebben we niet gevonden, maar de kosten moeten flink zijn opgelopen toen. Het duurste onderdeel van het feest was misschien wel de verlichting. Er was sprake van een heuse ‘Lichtweek’. De PZEM maakte, in samenwerking met Philips en ene Koopmans uit Rotterdam, enorm veel werk van het verlichten van alle monumenten van Middelburg, plus een aantal bruggen, entrees van straten, enzovoort. Wat dat allemaal kostte weten we niet, maar in mei van dat jaar was er al gesteggel over in de gemeenteraad.
“Wie zal dat betalen?”, zing je dan inderdaad. Een goede vraag.
Hoge kosten zijn van alle tijden
We vinden het zelf vooral leuk om bijna honderd jaar over dit soort grote evenementen te lezen omdat we dan mooi kunnen zien wat er in al die tijd is veranderd, en wat juist niet of nauwelijks. Veel van de dingen die we nu doen zijn vroeger ook al eens gedaan, met de middelen van toen. Veel van de discussies die we nu voeren zijn vroeger ook al eens gevoerd.
Flinke kosten zijn ook van alle tijden. Tijdens Middelburg 800 hadden we in Middelburg de show ‘Waterlicht‘, van Daan Roosegaarde. Wat dat precies kostte zijn we vergeten, maar het was een flinke hap uit de totale begroting voor het feestjaar.
The Passion: ook een lieve duit
Zojuist lazen we dat The Passion naar Zeeland komt, in 2025. Naar Terneuzen, om precies te zijn. We weten dat daar in Middelburg ook eens naar is gekeken, maar dat men er van af zag omdat de kosten te hoog waren. Zeist begrootte het dit jaar op een ton of 7, in Harlingen kostte de totale productie 1,35 miljoen. Daar betaalde de gemeente van die stad 225.000 euro aan mee, lezen in een bericht van die organisatie.
Archieven Zeeuwse families online
Aanleiding voor dit stukje was een nieuwsbericht van het Zeeuws Archief, over de archieven van een paar voorname Zeeuwse families, die nu online zijn te raadplegen. We kijken dan altijd even of er iets leuks en leesbaars over Middelburg tussen zit. In de archieven van de familie Schorer vonden we het programmaboekje van de feesten van 1930. Vandaar dus.
Bronnen beeldmateriaal
Foto’s 1930: Beeldbanken Zeeuws Archief (ook collectie Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen) en ZB Bibliotheek van Zeeland
Knipsels: ZB Tijdschriftenbank Zeeland en ZB Krantenbank Zeeland
Geen zoekresultaten voor "{term}"
