Ramen en deuren open! Leo Hannewijk neemt afscheid van de Zeeuwse Concertzaal
Toen we in 2018 schreven over de start van Leo Hannewijk als directeur bij de Zeeuwse Concertzaal was er nog sprake van een interimfunctie. Het werd toch iets meer dan dat. Nu, dik zeven jaar later, zwaait hij pas af. Maar van stoppen met zijn werk in het culturele leven van Middelburg is geen sprake: Leo blijft namelijk wél directeur van de Oostkerk.
Aan tafel
Leo viert zijn afscheid van de Zeeuwse Concertzaal op dinsdag 2 december, met een optreden van Trio Galantes. Er zullen ook genodigden zijn, maar iederéén is welkom, die avond. Omdat het op zulke avonden maar zelden van echte gesprekken komt, zochten wij de Middelburger vorige week alvast op, in de Salon van de Zeeuwse Concertzaal. Het is altijd mooi, om Leo te horen vertellen over de dingen die hij deed en (misschien) nog gaat doen.
Grote Kerk Veere
Leo ging aan de slag bij de concertzaal na achttien mooie jaren bij Film by the Sea, het festival dat hij zelf opzette in 1999, als deelproject van de toenmalige Zeeland Nazomerfestivals. Kort na zijn vertrek daar werd hij gevraagd om een plan te schrijven voor de Grote Kerk in Veere, over hoe je zo’n kerk opnieuw kunt gebruiken. “Ik was al ver met het Filminstituut in Amsterdam,” vertelt hij. “Het idee was om grote tentoonstellingen over regisseurs als Pasolini en Bergman naar Veere te halen. Die reizen de wereld over, dus waarom niet naar hier? De kerk leende zich er goed voor, maar het ging uiteindelijk niet door.”
De combinatie met de Oostkerk
Vervolgens kwam de Oostkerk. “Ook hier werd ik gevraagd een plan te schrijven. Dat heb ik gedaan. Het was wel groter van opzet. Ik dacht: wat zou het mooi zijn om hier iets te doen. Een prachtig gebouw, dat ik al van jongs af aan ken.” Tegelijkertijd kwam ook de Zeeuwse Concertzaal in beeld. “Ze zochten een directeur en zagen iets in de combinatie met de Oostkerk. Mijn filmverleden hielp; het plan werd overal goed ontvangen. Ik dacht: prima, dan heb ik een basis en kan ik intussen kijken wat er met de kerk kan gebeuren.”
“Het werd een prettige samenwerking: mensen hier, mensen van de Oostkerk. Facilitaire uitwisseling, spullen, personeel. Het cultuurcentrumgevoel is echt gegroeid, in die zeven jaar en er is veel gebeurd: de verbouwing, corona…”
Grote concerten én intieme optredens
Bij de concertzaal is Leo geen programmeur: die rol is voor Jakko van der Heijden. Zelf pleitte hij voor grotere concerten en grotere namen, zoals de Nederlandse Bachvereniging. “Je moet concerten van naam hebben,” zegt hij. “Die komen bijna niet meer naar Zeeland, omdat de Randstad lonkt en het duur is. Daar heb ik echt voor gevochten. Maar ook kleine concerten moet je in ere blijven houden. Grote successen én intieme optredens passen hier. De zaal is prachtig: er kunnen zo’n 365 mensen in.”
In de afgelopen jaren werd er dus verbouwd (de foyer werd aangepakt), en de programmering werd verbreed. Leo: “ik keek destijds naar het Concertgebouw, Eindhoven, Tivoli Vredenburg: een diversiteit aan stijlen. Daar was ik voorstander van, maar daar ben ik wat van teruggekomen.
Artiesten komen graag terug. “Bekende Zeeuwse namen als BLØF of Danny Vera kiezen vaak voor de Oostkerk,” zegt hij. “Ze waarderen de akoestiek, het licht, de sfeer en het persoonlijke contact met het publiek. Het voelt bijna theatraal. Maar dít gebouw leent zich niet voor alle muziek. De zaal is gebouwd voor klassiek zonder versterking. Geen popbands dus. Die kunnen alleen met topapparatuur.”
Uitstapjes
Toch wil hij het publiek verbreden. “De Oostkerk loopt goed; de concertzaal heeft een vaster klassiek publiek. Klassiek heeft een drempel. Hier is die drempel nog hoger door de entree: mensen vinden de ingang lastig en missen soms het gevoel van ‘een avondje uit’. Zelfs Hugo de Jonge en de burgemeester wisten niet direct waar de ingang was. Het gebouw wordt soms als elitair gezien. Dus: ramen en deuren open! Nieuw publiek naar binnen! Als iemand vraagt waar de wc is, weet ik: dat zijn nieuwe bezoekers, en dat hoor ik graag. Ook daarom maken we muzikale uitstapjes: niet alleen klassiek, maar ook verwante repertoires. Bijvoorbeeld het trio dat op mijn afscheid speelt.”
Soms voelde hij plaatsvervangende schaamte als een wereldpianist maar veertig of vijftig mensen trok. “Dat gebeurt soms,” zegt hij. “Tegelijk trekken grote orkesten vaak veel publiek. We hebben vriendenprogramma’s met aantrekkelijke kortingen; als je vaak komt, heb je het er zo uit. Ik heb zeven jaar keihard gewerkt aan publieksopbouw. Het begint te groeien, gelukkig. Misschien moet je op lange termijn nadenken over een ander gebouw, bijvoorbeeld een muziekgebouw, eventueel in combinatie met een museum. De zaal is mooi, maar het straatje mist allure.”
Tevreden
Hij kijkt tevreden terug op de afgelopen zeven jaar. “Er is een stijging in bezoekersaantallen. Grote orkesten blijven komen. De samenwerking met het team van de concertzaal is heerlijk: hier worden prachtige cd’s gemaakt. De colleges, gemiddeld 240 bezoekers, vond ik sterk. En de parkconcerten: vorig jaar gemiddeld 900 bezoekers.”
De sociaal-culturele functies waardeert hij ook. “De Rotary Club en Stichting ‘Vier het Leven’, doen veel voor ouderen: ze komen regelmatig. Daarom doen we veel op zondagmiddag. Veel mensen, zeker ouderen, gaan ’s winters ’s avonds minder makkelijk op pad.”
Jong en energiek
Waarom hij stopt? “Ik sta altijd aan en wil dat beperken. Hier is een jong iemand nodig met energie en een visie voor de lange termijn, iemand die bijvoorbeeld ook met de politiek het gesprek aangaat over een muziekgebouw. Ik heb nu minder energie voor nóg eens een ronde. Ik had al uren afgestaan om een vacature rondom communicatie mogelijk te maken; ik was al aan het afbouwen. De Oostkerk blijf ik echter doen; daar richt ik mijn energie op.”
70
Hij werkte veertien uur per week voor de concertzaal. “Die tijd houd ik straks over. Ik ben net zeventig geworden; het is mooi om af te bouwen. En het is ook wel eens lekker om op vakantie te kunnen.” Zijn afscheidsavond is bewust openbaar. “Ik kan mensen uitnodigen, maar wil vooral publiek erbij. Trio Galantas speelde vijf keer bij de parkconcerten: iedere keer een succes. Ze begonnen als trio en kwamen later met meer musici. Fantastisch. Die wilde ik op mijn afscheid! Het is geen klassieke muziek, maar dat is juist leuk. Dat past bij de verbreding die we nastreefden.
Of hij direct vervangen zal worden na zijn vertrek, weet hij niet. “Dat is aan het bestuur. Veertien uur is lastig; wie komt er van buiten Zeeland voor veertien uur? Ideaal is een combibaan. Zo iemand hoeft niet per se verstand van muziek te hebben. Jakko is de inhoudelijke rots in de branding. Maar gevoel hebben voor muziek en publiek helpt zeker. Een groot netwerk hebben trouwens ook.”
Meer dan veertig jaar netwerken
Leo hééft dat grote netwerk. Als je een uurtje met hem kletst begrijp je al snel hoe hij dat door de jaren heen opbouwde. Het begon in de jaren 80 al in Middelburg, met het op- en uitbouwen van de lokale cinema, na het verdwijnen van bioscoop het City Theater. Dat gebeurde op drie locaties: Meccano op het Damplein, Electro op de Markt en later ook de Zeeuwse Bibliotheek. In die tijd organiseerde hij al allerlei evenementen, waaronder de zogenoemde filmweken. Later werd hij door de Provincie Zeeland gevraagd om de Zeeland Cultuurmaand (een voorloper van het Nazomerfestival) te leiden, maar hij werd al rap weggekaapt door LantarenVenster Rotterdam. Daar wilde men Leo graag als directeur.
Lágrimas Negras en Rutger Hauer
Leo: “na de eerste Cultuurmaand ben ik gegaan en heb tien jaar in Rotterdam gewerkt én de wereld over gereisd.” Hij produceerde zelfs een film in Cuba: ‘Lágrimas Negras’, de documentaire van regisseur Sonia Herman Dolz over de Cubaanse muziekgroep ‘Vieja Trova Santiaguera’. Leo: “die was heel succesvol, 50.000 bezoekers. Wim Wenders, van Buena Vista Social Club, zei: ‘Ik vind het een betere film dan die van mij.’ We filmden in Santiago de Cuba, Barcelona, Montpellier en Rotterdam, met musici die ouder waren dan de heren van Buea Vista.”
Over Film by the Sea nu is hij gemengd enthousiast. “Ik was bij de opening; het viel me wat tegen, maar ze roeien met de riemen die ze hebben. Ik beleefde er in al die jaren veel mooie momenten: zoals die keer dat we Rutger Hauer met de helikopter naar Vlissingen lieten vliegen. Hij landde op de glooiing bij de boulevard. Het zag zwart van de mensen. En natuurlijk BLØF, op een ponton voor de kust. Prachtig!” Het zijn zomaar twee namen uiteraard, want in die achttien jaar verwelkomde Film by the Sea vele beroemdheden. Van Claudia Cardinale en Morgan Freeman tot vele nationale en internationale schrijvers.
Klassiek Middelburg
Hoe ziet Leo het klassieke landschap in Middelburg eigenlijk? Leo: “we hebben relatief veel podia en veel aanbod; per inwoner vergelijkbaar met een grote stad. Het publiek hier is wel wat dunner, zeker voor klassiek. De Oostkerk heeft zijn plek bewezen; de parkconcerten hebben hun functie. Ik wil geen drank en geen zware versterking bij de parkconcerten. Gewoon een uurtje muziek, gras, stoeltje, that’s it. Ik hoop dat de Oostkerk partner blijft in de parkconcerten, en dat Jakko enkele klassieke edities trekt zodat de profilering helderder wordt: concertzaal = (semi-)klassiek, Oostkerk = wereld/aanverwant. We organiseren in elk geval twee of drie parkconcerten vanuit de Oostkerk, en hopelijk doet Jakko er twee of drie met klassiek.”
Goud
Gevraagd naar een paar hoogtepunten uit zeven jaar concertzaal noemt Leo Cappella Amsterdam met Wassim Arslan, Bach maar ook ONDA. En natuurlijk de parkconcerten. “Die zijn goud voor de concertzaal, de Oostkerk én de stad.”
Afscheidsconcert 2 december
Op dinsdagavond 2 december viert Leo Hannewijk zijn afscheid van de Zeeuwse Concertzaal met een speciaal door hem samengesteld concert, verzorgd door Trio Galantes. Sinds de start van de parkconcerten in 2022 nodigde Leo het trio jaarlijks uit. Wat begon als een vast trio, groeide ieder jaar uit tot een bezetting met Latijns-Amerikaanse topmuzikanten. Afgelopen zomer traden ze zelfs op als septet.
Voor zijn afscheidsconcert keert het trio terug in een bijzondere samenstelling. Op verzoek van Leo spelen ze samen met de Argentijnse sterpianist Juan Pablo Dobal. Het programma bestaat uit Latijns-Amerikaanse klassiekers uit de jaren ’40 en ’50 – van bolero’s en ballades tot Mexicaanse huapango’s en Cubaanse son.
Trio Galantes brengt deze muziek in de stijl van het trío romántico, gekenmerkt door lyrische meerstemmige zang, gitaarspel en het karakteristieke geluid van de Mexicaanse requinto-gitaar.
Kaarten à 15 euro hier.
Foto Leo met hoed: Jan Koole
Geen zoekresultaten voor "{term}"
