Wij zijn De Stad Middelburg

Over de geschiedenis van Miniatuur Walcheren in Middelburg

• 02 dec 2025
• 5 minuten

Eind vorig jaar kwamen de gebroeders Siervogel uit Amsterdam naar de ZB in Middelburg, met een koffer vol documenten, foto’s en negatieven uit de nalatenschap van hun vader. Ze schonken de collectie aan de ZB en gaven toestemming alles te digitaliseren en te ontsluiten. Veel informatie hadden ze niet, over de filmrolletjes, maar de broers vermoedden dat er veel Zeeuwse beelden op zouden staan, vooral van Goes en omgeving.

Momenteel wordt de schenking verwerkt. En zie: er blijken toch een paar Middelburgse foto’s tussen te zitten, van een bezoekje aan Miniatuur Walcheren bij het Molenwater. In welk jaar zouden deze foto’s gemaakt zijn? Heeft iemand een idee? De beelden zijn hoe dan ook een mooie aanleiding om de geschiedenis van Miniatuur Walcheren hier ook eens te beschrijven. We doken er al eens in voor Middelburg Dronk (Don Suisse), maar die informatie richtte zich vooral op de horeca daar.

De geschiedenis van Miniatuur Walcheren

Miniatuur Walcheren. Voor veel Middelburgers is het een mooie jeugdherinnering; voor anderen een icoon uit de tijd dat het Molenwater nog een echt park was, met vijver, bruggetjes, muziekkoepel en… een compleet eiland in het klein. Tussen 1954 en eind jaren tachtig lag hier een attractie die door honderdduizenden bezoekers werd bekeken: een miniatuurversie van Walcheren, gebouwd uit hout, cement, metaal en heel veel geduld.

Wederopbouw

Het is een verhaal dat begint in de naoorlogse jaren, toen Middelburg – zwaar getroffen door de brand van mei 1940 – zichzelf opnieuw uitvond. De wederopbouw leverde niet alleen nieuwe straten en gebouwen op, maar ook nieuwe initiatieven om het vertrouwen, de trots en het toerisme terug te winnen. Eén van die initiatieven kwam van de Stichting Nieuw Walcheren, die vond dat het tijd was voor een blijvende herinnering aan het vooroorlogse eiland.

Een eiland herrijst in het klein

In december 1954 melden de kranten dat er op het Molenwater ‘koortsachtige activiteit’ heerst. In een houten loods worden maquettes gerepareerd, nieuwe modellen gebouwd en oude objecten opnieuw geschilderd. Buiten op het terrein verrijzen de fundamenten voor een openluchtattractie: Miniatuur Walcheren. Het concept is eenvoudig én ambitieus tegelijk. Maak Walcheren op schaal na, inclusief dorpen, straten, kerken, duinen, strand, waterwerken en zelfs een radiografisch bestuurbare boot.

Op 25 juni 1954 opent het park officieel zijn deuren. De eerste maanden zijn een sensatie. Koningin Juliana bezoekt het park, kranten spreken van ‘een fraai geordend miniatuurlandschap’ en het publiek stroomt toe. De maquettes, gemaakt door onder anderen modelbouwers van de Nederlandse Heide Maatschappij, zijn verbluffend gedetailleerd.

Eén van de populairste attracties van Zeeland

Aanvankelijk was het de bedoeling dat de attractie maar drie maanden voor het publiek geopend te zijn. Door het grote aantal bezoekers werd de tentoonstelling een jaar verlengd en daarna voor onbepaalde tijd.

De bezoekersaantallen schieten in de beginjaren pijlsnel omhoog. In 1956 komen er ruim 200.000 bezoekers, in 1957 zelfs 240.000. Voor een provincie als Zeeland, midden jaren vijftig, zijn dat gigantische aantallen. Het park blijft groeien: nieuwe dorpen worden toegevoegd, bestaande modellen worden vernieuwd en er komen steeds meer voorzieningen. De modellen verouderen door weer en wind en moeten voortdurend worden hersteld. Een vaste ploeg werknemers, vaak vakmensen met een passie voor het eiland, houdt het park draaiende.

Toch tekent zich vanaf eind jaren zestig een omslag af. De recreatie verandert, bezoekersaantallen dalen door slecht weer, auto’s worden duurder, vakanties verder weg aantrekkelijker. In 1970 melden de kranten dat Miniatuur Walcheren mogelijk moet sluiten. Een jaar later herhaalt de discussie zich. Subsidies zijn nodig om het park overeind te houden.

Sluiten, doorgaan of vernieuwen?

De jaren zeventig en tachtig bestaan uit golfbewegingen: financiële zorgen, gemeentelijke steun, kleine uitbreidingen, dan weer bezuinigingen. Toch blijft Miniatuur Walcheren geliefd. Veel families bezoeken het park jaarlijks, scholen organiseren er uitjes en menig Middelburger herinnert zich de typische geur van nat hout, verse verf en de gedempte stilte van een miniatuurlandschap waar de tijd langzamer liep.

In 1983 probeert het bestuur het park te revitaliseren met avondopenstellingen, cultuurprogramma’s en nieuwe attracties. Maar de concurrentie groeit. De Efteling en Madurodam trekken volle bussen, waar Miniatuur Walcheren het met veel minder moet doen. Het park kan niet eeuwig leunen op nostalgie.

In de jaren negentig komt alsnog een einde aan het tijdperk. De attractie wordt verkocht en sluit uiteindelijk. In het Molenwaterpark zouden de fundamenten en restanten nog jaren blijven liggen, tot aan de herinrichting van het park rond 2020 (Plan Molenwater).

Een nieuw hoofdstuk: Mini Mundi

Maar de miniatuurdroom sterft niet uit. In 2009 opent Mini Mundi op het ZEP in Middelburg, met een deel van de oude maquettes gerestaureerd en opnieuw opgesteld. Sommigen herkennen hun favoriete kerk, molen of boerderij. Andere modellen zijn nieuw gemaakt, in modernere stijl. Het is geen vervanger van het oude park, maar wel een hommage.

Unieke plek

Miniatuur Walcheren was meer dan een attractie. Het was een monument voor een eiland dat zichzelf herbouwde. Het was vakmanschap, idealisme en jeugdsentiment. En het was een unieke plek waar kinderen en volwassenen Walcheren letterlijk ‘in het klein’ konden beleven.

Foto’s: collectie Siervogel en en WZDS.
Knipsels: ZB Krantenbank Zeeland

Tags

• Attracties Middelburg
• Dirk-Jan Siervogel
• Don Suisse
• Geschiedenis Middelburg
• Klein Walcheren
• Miniatuur Walcheren
• Molenwater
• Molenwaterpark
• Oude foto's Middelburg
• Park Molenwater
• ZB
• ZB Bibliotheek van Zeeland

Deel dit verhaal