Prachtig, deze inzending van Carla Nieuwdorp-Martens! Ze mailde ons dit weekend de eerste foto en schreef:
“Deze foto zag ik van de week in het foto-album van Gerard Deen. De foto is vermoedelijk van rond 1964/1965. Naast de auto’s staat Anton Maljers. In de eerste auto zit Hans Leijnse en in de tweede auto zit Gerard Deen. Zo je misschien nog wel weet zat het bedrijf Maljers (Végé) lang op het adres: Achter de Houttuinen.”
We zagen en deelden in het verleden inderdaad wel eens foto’s van dit bedrijf, maar persoonlijk herinneren we ons Maljers niet, en van de geschiedenis wisten we ook nog niets. Die mooie foto smaakte naar meer.
Een klikje of honderd later weten we al heel wat meer. Maljers kun je gerust omschrijven als een familiebedrijf dat decennialang zeer succesvol was. In Middelburg, maar ook daarbuiten. Floris Maljers nam in 1896 een winkel over in de Vlissingsestraat en bouwde die ‘grossierderij in koloniale waren’, samen met zijn zoon, steeds verder uit. Rond de oorlog hadden de twee al meer panden in bezit in de straat. Op de tweede foto zie je het pand in de jaren 20, op de vierde foto in 1942.
Ergens eind jaren 40, of in 1950, sluit Maljers zich ook aan bij VéGé: een afkorting van VErkoop GEmeenschap. Dat was een landelijke organisatie van zelfstandige kruideniers, die in 1938 was gestart in Breda. Eind jaren 40 zie je de eerste advertenties ervan opduiken in Zeeuwse kranten.
Wat er vervolgens allemaal gebeurde weten we niet precies, maar feit is dat Maljers groeide als kool. Steeds meer kruideniers op Walcheren sloten zich aan bij de gemeenschap en Maljers was de spin in het web. Als distributiecentrum, groothandel en als investeerder. Bij sommige kruideniers was Maljers direct betrokken, andere namen alleen producten af bij het bedrijf. In mei 1962 verhuist het bedrijf naar de nieuwbouw aan Achter de Houttuinen, links van het politiebureau, dat pas zeven jaar later in gebruik zou worden genomen.
Maar ook daar groeide VéGé Maljers al snel uit z’n jasje. In 1976 werd gestart met de bouw van een nóg veel groter pand op Arnestein. In een artikel van de PZC uit die periode wordt de geschiedenis mooi geschetst. Op dat moment had Maljers als een jaaromzet van 30 miljoen gulden en waren er maar liefst 80 Zeeuwse kruideniers verbonden aan het bedrijf. We lezen ook nog ergens dat Maljers er daarvan 60 bezat. Het pand aan Achter de Houttuinen werd ingenomen door de Jager IJzerhandel
Begin jaren 80 gaat het echter mis. In 1981 wordt er nog onderhandeld over samenwerking met andere grote partijen, maar het gaat niet goed. Ook een experiment met een concept als Penny, als opvolger van de VéGé in Winkelcentrum Dauwendaele, is geen succes. In 1982 gaat het bedrijf failliet. Het waren 86 prachtige jaren geweest.
Op oude foto’s van Middelburg zie je dat de kleine winkels van VéGé op de gekste plekken waren te vinden. Op de Dam, in de Molstraat, bij het Seisplein, in de Stromenwijk, in Dauwendaele, in het pand waar nu Cafe ’t Fust zit en in het pand van ruimteCAESUUR in de Lange Noordstraat. Zou Maljers met ál die zaken iets te maken hebben gehad? Het zou fenomenaal zijn!
Tweede foto: Beeldbank Zeeuws Archief
Foto’s Dam en Molstraat: Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Overige foto’s en knipsels: digitale collectie ZB Bibliotheek van Zeeland