Het blijft een bijzonder gegeven dat onder het plein en een deel van de panden aan de Markt in Middelburg al vele eeuwen lang de resten liggen begraven van een enorme kerk, mét bijbehorend kerkhof.
We schreven er anderhalf jaar geleden al wat over, toen die app ‘De verborgen geschiedenis van Middelburg’ zou worden gepresenteerd, maar veel verder dan het delen van wat beelden van de kerk zoals die ooit geweest moet zijn kwamen we toen niet.
Dat is vandaag niet anders, omdat er simpelweg niet zo veel beelden bestáán van de Westmonsterkerk (eerder ook wel Sint Maartenskerk genoemd). De genoemde app geeft misschien nog wel de beste indruk. De visualisatie in de PZC, in het artikel met Peter Sijnke, geeft je beeld van de omvang van het gebouw.
Pas nu we er wat meer over hebben gelezen in oude tijdschriften- en krantenartikelen beseffen we hoe dominant de kerk écht was in het oude stadsbeeld. De Markt wás die kerk. De rijkere doden werden ín het gebouw begraven, de minder welgestelden in de grond er omheen. Rondom de begraafplaats waren dan weer allemaal winkeltjes. Gezellig!
Veel van die graven liggen er nu nog. Bij de herinrichting van de Markt in 1998 hadden de archeologen niet zo gek veel tijd, maar ontdekten ze van alles over het kerkgebouw zelf. Daarover lees je onder meer bij het Zeeuws Archief.
Zes jaar later was er ook een herinrichting van het ‘Tympaanplein’. Bij die werkzaamheden werden sarcofagen gevonden. Weer zes jaar later, in 2010, werd het pand aan Markt 65, waar nu de Geldmaat zit, deels opnieuw opgebouwd. Ook daar gingen archeologen aan de slag. Er werden zeer oude skeletten blootgelegd.
In de lagen eronder werden resten gevonden van muren van voor het jaar 1000. SOB Research schreef een zeer uitgebreid verslag van het onderzoek.
Heel interessant in dit kader is, opnieuw, die oude publicatie van van Pieter Kors Dommisse, ‘Onderzoek naar de eerste omwalling en omgeving der stad Middelburg‘, in het tijdschrift Archief van januari 1904. Hij gaat op zeker moment in op de uitbreiding van het stadhuis en vertelt dan vanaf pagina 84 ook van alles over het oude kerkhof van de Westmonsterkerk, en over de winkels en huizen in de directe omgeving.
Zoek je in de Tijdschriftenbank verder op ‘Westmonsterkerk’ dan vind je nog veel meer moois. Wist je bijvoorbeeld dat criminelen die gezocht werden in die tijd zich vaak verstopten op het kerkhof? Daar mocht de politie van die tijd hen officieel niet oppakken. Lees maar.
Het Middelburg van voor 1600: het blijft een uitdaging om jezelf erin te verplaatsen!
Afbeeldingen: Beeldbank Zeeland ZB Bibliotheek van Zeeland, Beeldbank Zeeuws Archief, Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het rapport ‘Archeologische Begeleiding en Archeologische Opgraving Bouwlocatie Markt 65’
Knipsels: ZB Krantenbank Zeeland