Historie! Middelburgse lijnbanen en touwslagerijen
Wist je dat…Middelburg in het verleden diverse lijnbanen heeft gehad?
De lijnbaan van Hein de Wachter
Wij wisten dat nog niet. Totdat we recent op een intrigerende foto uit de atlas ‘Zelandia Illustrata’ stuitten, van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. In de omschrijving in de beeldbank van het Zeeuws Archief lazen we: ‘De lijnbaan van Hein de Wachter te Middelburg. [c. 1900].’
Lijnbaan? Hein de Wachter? Middelburg? We keken eens extra goed naar de foto. Markante koppen op een voor ons onherkenbare plek. Waar zou dat geweest zijn?
In de Zeeuwse Beeldbanken vonden we geen andere foto’s van lijnbanen in Middelburg, maar in de ZB Krantenbank Zeeland wel een stukje in de Middelburgsche Courant van 1865, die ene P. de Wachter koppelt aan een lijnbaan ‘buiten de havenbarrière’. Ah! Zou het dan de lijnbaan zijn geweest van touwslagerij De Zwarte Kabel, of toch eentje veel verderop, langs de Schietbaan richting Nieuwland, ter hoogte van de plek waar nu Torentijd staat?
De Zwarte Kabel
Uit de Encyclopedie van Zeeland, van ZB Bibliotheek van Zeeland: “Middelburg heeft ook diverse lijnbanen gehad. De Commerciecompagnie exploiteerde De Zwarte Kabel in de Karolusgang, parallel aan het tegenwoordig Arnemuids Voetpad. Deze werd in 1852 verkocht. Het pad naast de Algemene Begraafplaats en de Schietbaan heeft ook als lijnbaan dienst gedaan (de Dolfijn). De naam Baanstraat (naast de Muziekbibliotheek) spreekt voor zich. Hier opereerde de Oude Touwbaan.”
Oost-Indische lijnbanen
In de Beeldbank van het Zeeuws Archief zoals een prent van Middelburg van omstreeks 1650, van Visscher. Op die prent zie je de Oost-Indische lijnbanen vermeld staan, buiten de vesten, richting Dauwendaele. Daarover lezen we dan weer meer op de VOC-site:
‘In 1617 is er al sprake van een lijnbaan maar hier is verder niets over bekend. In 1660 werd een lijnbaan gerealiseerd tussen de Noordpoort en de Seispoort maar lang is men daar niet gebleven. In 1663 werd besloten 244 roeden land van de heer Hayman ten zuiden van de werf te kopen voor het aanleggen van een lijnbaan. De kosten van de aanleg in 1671 van een verharde weg naar de lijnbaan werden gedeeld door de stad en de VOC. In 1722 werd uitbreiding met o.a. een spinbaan, noodzakelijk gevonden en werd er op aangedrongen bij de Zeeuwse gedeputeerden dit in de vergadering van de Heren XVII te bespreken. Of het er ooit van gekomen is om de lijnbaan uit te breiden is niet bekend.”
Seismolen
Oók in de beeldbank van het Archief: een tekening met profielen van de bolwerken van Middelburg langs de stadsvesten, uit 1811. Daar staat ook een lijnbaan op vermeld in de omgeving van de Seismolen. Dat is mogelijk de baan waarover Erfgoed Zeeland schrijft op de site Zeeuwse Ankers.
Kortom: een goed beeld hebben we er nog niet van, maar die ene foto heeft ons toch weer van alles geleerd.
Als je meer wilt weten over lijnbanen en touwslagerijen kun je onder meer terecht bij Historiek – Online geschiedenis en bij IsGeschiedenis.
Knipsels en afbeeldingen: databanken Zeeuws Archief en ZB op https://www.zeeuwsarchief.nl en https://digitaal.dezb.nl.
Geen zoekresultaten voor "{term}"
