Tegenwoordig denken we bij beeldmanipulatie aan Photoshop en Deep Fakes, maar hoe waarheidsgetrouw zijn zeer oude schilderijen eigenlijk?
We waren vorige week even in het Zeeuws Museum, voor een kort filmpje. In een van de zalen viel ons oog op een prachtig schilderij, dat we nog nooit hadden gezien, met een tafereel aan de rand van een stad die zó imposant oogt dat we niet beseften dat het Middelburg voorstelt. Toch is dat zo. ‘Gezicht op Middelburg’ door Anoniem, lazen we het op het bordje, gevolgd door twee dateringen: 1550-1560, 1575-1600.
Zojuist moesten we weer denken aan dat schilderij, en gingen online eens kijken of we meer beelden uit die tijd konden opsnorren. Dat valt tegen. In de collectie van het Zeeuws Archief alleen een paar stadsgezichten van omstreeks 1600 én oude plattegronden als die van van Deventer. Allemaal prachtig, maar de details van de stadsmuren en torens zien er op elk plaatje anders uit.
Hoeveel artistieke vrijheid zou die anonieme schilder zichzelf nu hebben gepermitteerd? Zag de stad er echt zo imposant uit in die periode, of overdreef hij het een beetje? En welk tafereel laat hij hier eigenlijk zien? Zie we daar nu ook Schotse vlaggen? Een Spaanse en een Engelse? Als leken durven we niets met zekerheid te zeggen.
Misschien dat een van de conservatoren van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen er meer over kan vertellen. Het Museum heeft het schilderij namelijk in bruikleen. Je kunt het online bekijken in KZGW Online.
We zullen het t.z.t navragen. Nu genieten we maar gewoon van dat machtige beeld van bijna 500 jaar geleden.
Meer, meer, meer:
Update: het vervolg hier.