De spannendste minuten van maandag 23 maart? Die beleefden we op het moment dat drie mannen van de Kunstwacht de herinneringsplaquette voor de tijdens de Tweede Wereldoorlog gedeporteerde Zeeuwse Joden ophingen aan een reling van het trappenhuis van ZB Bibliotheek van Zeeland. Dat trappenhuis is best diep, zoals je wellicht weet, en die plaquette best zwaar (een kilo of zestig). Dan is het toch vooral hopen dat niemand iets laat glippen en spanbanden en draden gewoon op het gewicht zijn berekend.
Maar het verliep vlekkeloos allemaal. Chapeau. De plaquette hangt daar nu keurig…en prominent.
Het is wel een tijdelijke oplossing. We hadden de aanloop naar deze verhuizing een beetje gemist, eerlijk gezegd, maar het gedenkteken hing sinds 2011 dus in de stationshal. Die hal is al geruime tijd niet meer toegankelijk vanwege de geplande verbouwing en ligt er niet al te best bij bovendien. Daarom gingen er stemmen op om de plaquette tijdelijk te verplaatsen naar een locatie in de buurt van het station. Eind vorig jaar werden er vragen over gesteld aan het college, door Caroline Diepeveen (GroenLinks-PvdA) en Martin Bos (FvD).
De nieuwe tijdelijke locatie in de ZB is tot stand gekomen in overleg met de Joodse Gemeente Zeeland. We citeren het persbericht van de gemeente:
Samen is gekozen voor een goed zichtbare en waardige plek aan de wand van het trappenhuis, tussen de begane grond en de eerste verdieping. Deze plek is passend omdat de plaquette daar veilig en beschermd kan worden bevestigd en bezoekers de plaquette direct vanaf het bordes kunnen zien. Verder biedt de omgeving een respectvolle context, omdat in hetzelfde gebouw ook de historische Thorarollen van de Joodse Gemeente Zeeland zijn ondergebracht.
Na afronding van de restauratie van het stationsgebouw krijgt de plaquette weer een prominente plek in of bij het station. De betrokken partijen stemmen in de komende periode de definitieve locatie zorgvuldig met elkaar af.
De plaquette werd op 11 maart 2011 in de stationshal onthuld door twee overlevenden van de Sjoa. Het herinnert aan de Joodse inwoners uit Middelburg en Zeeland die in 1942 vanaf het station werden weggevoerd. Eerst moesten zij verplicht verhuizen naar Amsterdam. Van daaruit zijn de meesten gedeporteerd naar vernietigingskampen en daar om het leven gekomen. Het kunstwerk, gemaakt door Appie Drielsma, draagt de tekst: “Op 24 maart 1942 begon de lange reis van de Zeeuwse Joden naar de vernietigingskampen 1940–1945”, aangevuld met een Hebreeuwse passage die benadrukt dat de namen van de doden niet vergeten mogen worden.
Begin dit jaar verscheen het boekje “Iedereen kon het zien, 24 maart 1942” van G.J. Kouwen dat tijdens de Nationale Holocaust (Sjoa) Herdenking op 19 januari jongsleden in de Koorkerk in Middelburg werd gepresenteerd. Het beschrijft de gebeurtenissen rondom het wegvoeren van de Zeeuwse Joden op last van de Duitse autoriteiten en van de maatregelen die daaraan voorafgingen.
De laatste foto in de reeks is gemaakt bij het verwijderen van de plaquette uit het NS-Station in Middelburg. De foto werd ingezonden door J.M. (Han) Bleyenbergh