Wij zijn De Stad Middelburg

Als de binnenstad ineens zoemt: over bijenzwermen in Middelburg

• 01 mei 2026
• 5 minuten

Vandaag precies een jaar geleden grapten we dat Bij de stad zijn. Er was een zwerm bijen gesignaleerd in de Langeviele. Dit jaar gebeurde het weer, maar dan een dag eerder, en in de Lange Delft.

Liever geen paniek

Het kan zomaar gebeuren, ergens in mei of juni. Je loopt door de binnenstad, over de Markt, langs de Langeviele of door een steegje richting de Abdij, en ineens hangt er een donkere, bewegende tros aan een boomtak, gevelrand, lantaarnpaal of fietsrek. Er klinkt gezoem alsof iemand een kleine motor heeft aangezet. Paniek? Liever niet. Grote kans dat je getuige bent van een bijenzwerm: een natuurverschijnsel dat er indrukwekkender uitziet dan het meestal is.

Verhuizing

Een bijenzwerm is eigenlijk een verhuizing in volle gang. Een deel van een bijenvolk vertrekt met de oude koningin op zoek naar een nieuwe woonplek. Volgens de Nederlandse BijenhoudersVereniging gebeurt dat vooral in mei en juni, soms ook nog in juli. En ja: dat kan dus ook gewoon midden in een stad gebeuren. Bijen lezen geen bestemmingsplan. Als een zwerm onderweg even moet pauzeren, kan dat net zo goed in een boom op een rustig erf zijn als aan een dakrand in de binnenstad.

Juist in een stad als Middelburg is dat eigenlijk prachtig. Tussen natuursteen, kademuren, gevels, hofjes, tuinen, bloembakken en oude bomen leeft veel meer dan je op het eerste gezicht denkt. De stad is niet alleen van mensen, fietsen, terrassen en bezorgbusjes, maar ook van mussen, gierzwaluwen, vleermuizen, hommels, wilde bijen en honingbijen. Een zwerm maakt dat even zichtbaar. Plotseling staat iedereen stil. Telefoons omhoog. “Wat is dát nou?”

Imkersvereniging Walcheren

Voor Middelburg en Walcheren is er bovendien gewoon een praktische route. Imkersvereniging Walcheren vraagt mensen die een zwerm zien om contact op te nemen met een lokale imker; een foto of filmpje meesturen helpt. De vereniging schrijft ook dat een zwerm er imposant uit kan zien, maar dat bijen niet agressief zijn zolang je rustig blijft en afstand houdt. De imkers kunnen de zwerm vervolgens ‘scheppen’ en een nieuw onderkomen geven. Middelburg wordt expliciet genoemd in het werkgebied van de Walcherse imkers.

Ook de gemeente Middelburg verwijst bij bijennesten naar een imker en noemt daarbij de Imkersvereniging Walcheren als adres. Gaat het om iets in de openbare ruimte dat echt overlast of gevaar oplevert, dan kan een melding bij de gemeente worden gedaan; dringende situaties moeten telefonisch gemeld worden. Maar bij een gewone bijenzwerm is de belangrijkste boodschap vooral: blijf op afstand, laat de zwerm met rust en bel een imker.

Waarom zwermen bijen eigenlijk?

Zwermen is de natuurlijke manier waarop honingbijen zich als volk voortplanten. Niet één bij krijgt jongen, maar het volk splitst zich. Een groot deel van de werkbijen vertrekt met de koningin, terwijl in het oude nest een nieuwe koningin opgroeit. De Nederlandse BijenhoudersVereniging omschrijft zo’n zwerm als ‘enkele duizenden bijen’ die met de koningin op zoek gaan naar een nieuw onderkomen. Vaak maken ze eerst een tussenstop, bijvoorbeeld aan een tak, hek of dakrand. Daar blijven ze soms een paar uur, soms een paar dagen hangen, terwijl verkenners verder zoeken naar een goede permanente woonplek.

Mei: zwermmaand bij uitstek

Dat zwermen is geen chaotisch paniekgedrag, maar een knap staaltje collectieve organisatie. In vakblad Bijenhouden beschrijven Henk van der Scheer en Ardine Korevaar dat zwermen in fasen verloopt en dat duizenden individuen daarbij moeten samenwerken. Chemische signalen, zoals feromonen, en niet-chemische signalen, waaronder geluid en gedrag, helpen die samenwerking te coördineren. Mei wordt door hen zelfs ‘de zwermmaand bij uitstek’ genoemd, al verschilt de zwermlust per bijenvolk. Sommige volken zijn sneller geneigd om te zwermen dan andere.

Voor mensen in de stad is vooral belangrijk om te weten dat zo’n zwerm meestal geen aanval is, maar een tussenstop. Bijen in een zwerm hebben geen honingvoorraad, raten of broed te verdedigen. Daarom zijn ze doorgaans minder verdedigend dan bijen bij een nest. Dat betekent niet dat je er met je neus bovenop moet gaan staan, maar wel dat er meestal geen reden is voor paniek. De beste houding is bijna Zeeuws nuchter: kijken mag, aankomen niet.

Wat te doen?

Dus zie je in Middelburg een zwerm hangen? Maak gerust een foto, houd afstand, waarschuw kinderen en hondenbezitters om er niet doorheen te lopen, en neem contact op met een imker. Niet spuiten, niet slaan, niet zelf gaan rommelen. Gewoon even iemand bellen die weet wat hij of zij doet. Dan krijgt het bijenvolk een veilig nieuw thuis, en heeft de stad er weer een klein natuurverhaal bij.

Foto’s: Timko Lokerse en Maaike Ritsema

Tags

• Bij zijn De Stad
• Bijen
• Bijen Middelburg
• Bijenzwermen Middelburg
• Lange Delft
• Maaike Ritsema
• Timko Lokerse

Deel dit verhaal