Morgen, 28 januari 2025, is het precies 40 jaar geleden dat het gebouw van ZB Bibliotheek van Zeeland, aan de Kousteensedijk in Middelburg, werd geopend voor het publiek. Drie maanden later was de officiële opening, door koningin Beatrix. Het jubileum wordt bescheiden gevierd, met morgen kleine attenties voor de bezoekers en later met een mini-expositie van beelden, verhalen en voorwerpen uit de beginperiode.
Anno 2025 zijn er nog zeker dertien medewerkers in dienst die in 1985 ook al bij de ZB (toen nog Zeeuwse Bibliotheek geheten) werkten. Dat is mooi natuurlijk, maar het zal niemand verbazen als we zeggen dat het afscheid van het gros van die medewerkers van het eerste uur in beeld begint te komen. Binnen nu en twee jaar gaan de meeste van hen genieten van hun pensioen.
We kunnen niet bij iéder vertrek stilstaan, maar een paar medewerkers (én collega’s, want we werken zelf ook voor de ZB) willen we toch graag uitlichten. Zo ook Ursula van de Wiel. Zij nam afgelopen vrijdag afscheid van haar collega’s met een borrel, en van het publiek met een kleine expositie van Zeeuwse kunstenaars.
Ursula groeide op in Brabant maar kwam als jongedame naar Middelburg en trad hier in dienst bij de Provinciale Bibliotheek Centrale in Dauwendaele, die in 1985 op zou gaan in de ZB. Veel bezoekers van de ZB kennen Ursula als een van de vaste gezichten van de afdeling jeugd/muziek/romans. Die afdeling veranderde in de loop van de jaren van naam en karakter, maar Ursula bleef altijd een drijvende, én gewaardeerde kracht. Of zoals verwoord op de site van de ZB:
Ursula heeft veel betekend voor de bibliotheek. Tijdens haar loopbaan organiseerde zij samen met collega’s, workshops en evenementen voor en met kinderen. Van Voorleesontbijt en Kinderkunstweek tot Kinderboekenweek en klassenbezoekjes aan de bibliotheek. Regelmatig werd er ook met beeldend kunstenaars, woonachtig in Zeeland, samengewerkt gedurende deze weken.
Die samenwerkingen met kunstenaars werden ook vriendschappen. Dat gegeven kun je misschien niet helemaal los zien van het feit dat Ursula de partner was van Jack van Aspert, die in 2019 overleed. Jack was een spin in het culturele web van Middelburg en bevriend met de kunstenaars die deze maand belangeloos exposeren in de ZB. Ursula had geen speech voorbereid voor haar afscheid, maar ze sprak alsnog even. Na een terugblik en enkele woorden van dank begon ze over Jack. Ze sprak de wens en overtuiging uit dat hij toekeek, vanaf een wolk, op dat moment.
Het is tof, dat Ursula ook de bevriende kunstenaars heeft betrokken bij haar afscheid van de ZB. Extra mooi is dat ook Ramon de Nennie weer even de aandacht krijgt. Ramon overleed vorig jaar augustus. Daar stonden we bij stil in het bericht ‘Het eind van het lied’, dat ook weer verwees naar een grote expo die hij gaf in 2022. Juist ja, in de ZB. Maar Ramon was ook weer een goede vriend van Jack. Samen zaten ze in de redactie en het bestuur van het tijdschrift Decreet.
Wat wij toen nog niet wisten: Ramon werkte tot aan zijn dood nog hard aan een boek, Parafernalia. Dat kreeg hij niet op tijd af, maar de familie zorgde ervoor dat het postuum toch nog werd uitgegeven, via den Boer/De Ruiter. En wat een mooi en bijzonder boek is het geworden! Deze uitgave laat zich niet zomaar vangen onder één noemer. Een kloek werk voor op de salontafel is, vol kleurrijke tekeningen en schilderingen, gedichten en verhalen.
Nu eens leest het weg als een dichtbundel, dan weer als een stripboek. Ramon neemt de lezer mee door zijn leven, op een manier zoals alleen hij dat kan. Dat gegeven wordt dan weer wel gevangen, in een schitterend nawoord van Jan van Damme, dat je als uitsmijter krijgt kort nadat je door Ramon bent getrakteerd op wat overpeinzingen over de invloed van Kunstmatige Intelligentie op het werk van kunstenaars. Mooi hoor. Later mogelijk meer, op de website (van) Ra-mon der constructie.
Het jubileum, het afscheid, de kunst en het boek. Het voelt alsof ze op een natuurlijk wijze met elkaar verbonden zijn. We verzuimden Ursula te vragen of het voor haar ook zo voelt. Maar we spreken haar vast nog wel. Dan kunnen we meteen ook even navragen of ze in Middelburg blijft wonen, of toch kiest voor een terugkeer naar haar roots, in de omgeving van Eindhoven. Ze vindt het fijn in Zeeland maar ze zegt het altijd eerlijk: haar hart ligt in Brabant. De tijd zal het leren. Voor Ursula begint hoe dan ook een nieuw lied. Dat ze het nog maar lang mee mag zingen.
Dank je wel, Ursula!
Foto’s Ursula achter de balie: Julia de Bruyckere