Als mensen zeggen dat we in dik acht jaar Wij zijn De Stad maar bitter weinig hebben geschreven over de vluchtelingen in Middelburg, dan kunnen we dat alleen maar bevestigen. We waren eens bij een open dag van het AZC aan de Laurens Stommesweg, en bij een actie van JCI Walcheren op die locatie, maar voor de rest kwamen ze alleen zijdelings voorbij, in items over, bijvoorbeeld, Vrolijkheid Middelburg of Meedoen in Middelburg.
Nu heeft dat met desinteresse niet veel te maken. Het zit ‘m eerder in het feit dat het AZC weliswaar goed benaderbaar is, maar niet zo heel laagdrempelig. Je kunt daar niet zomaar ongevraagd foto’s gaan maken, om allerlei redenen. Maar toegegeven: we hebben ook niet echt ons best gedaan om dat tóch voor elkaar te krijgen.
Maar recent was er dan toch opeens een opening, al vonden we die bij de noodopvang in Studio A58, en niet bij het AZC. Deze zomer verscheen op Insta @coa_nomiddelburg. ‘Een kijkje in onze opvang’, lazen we in de bio van de account. Dat maakte ons nieuwsgierig, want die opvang zagen we dus nog nooit van binnen. Via de account kwamen we in contact met medewerkster Marija Van Garsel, die ons liet weten dat we van harte welkom waren, al moest er voor het fotograferen van mensen wel toestemming worden gevraagd. Prima. We hadden een afspraakje.
Vorige week vrijdag werden we vriendelijk ontvangen door Marija en haar collega’s Richarda de Reiger en Janaisca Lourens. Ze legden ons uit wie ze zelf zijn, hoe de noodopvang zich verhoudt tot het AZC en hoe er gewerkt wordt. Het hele verhaal hier samenvatten is niet te doen. Om het goed te snappen moet je eigenlijk eerst meer lezen over het asielbeleid in Nederland en Europa, over de huidige crisis in dat beleid (en die rondom woningen in Nederland). Als je daar zin in hebt kun je terecht bij de links onderaan. Het zijn er een stuk of tien. We waarschuwen maar alvast. Het is nu eenmaal een complex verhaal.
Hoe dan ook: een belangrijk verschil tussen het AZC en de noodopvang is dat de mensen in A58 bijna allemaal statushouders zijn, of ze zijn in afwachting van hun procedure. Ze hebben dus al een verblijfsvergunning en zijn in afwachting van een huis ergens in Nederland, of ze wachten op de besluiten. Ze worden (ook) hier tijdelijk opgevangen omdat de wachttijden voor woningen door de woningcrisis enorm zijn opgelopen. Wij werden voorgesteld aan Ghyath uit Syrië, die al meer dan een jaar wacht op een woning in Baarn. Zijn vrouw en drie kinderen mogen pas komen als de woning is toegewezen.
Het AZC huisvest óók statushouders, maar daar zitten alle soorten asielzoekers én nationaliteiten door elkaar. Er zijn ook uitgeprocedeerde asielzoekers, die dus niet in Nederland mogen blijven. Er zitten ook vrouwen en kinderen. In A58 zitten alleen mannen. Zo’n 170, en het gros van hen komt uit Syrië, Turkije en vergelijkbare landen. In het AZC zitten veel meer mensen die de hoop al hebben opgegeven. “Dat doet iets met mensen”, zei een van de dames.
Tijdens de rondleiding werden we continu geconfronteerd met onze eigen verkeerde aannames of vooroordelen. Ook daarom vinden we het zo’n goede zaak dat de noodopvang een inkijkje biedt, ook online. Op die manier kan je veel misverstanden wegnemen. De drie vrolijke collega’s hadden meteen een antwoord op alle vragen die we stelden. Zo begonnen we al vrij snel over onze verbazing over het feit dat de drie dames zo onbevangen door die hal liepen, met zoveel mannen om zich heen. “Zit er echt alleen bij de receptie een beveiliger?”
Toen werd ons uitgelegd dat er in anderhalf jaar nog helemaal niets is gebeurd in de studio. De gemeenschap daar is vriendelijk en soms zelfs hoffelijk. De medewerkers hebben een goede band met de bewoners, die simpelweg alleen maar bang zijn dat dingen alsnog niet doorgaan. Incidenten deden zich gewoon nog niet voor. Gestolen wordt er ook niet. “Je telefoon of laptop kun je hier gewoon laten staan.” Toen wij even later vroegen waarom de koelkasten dan wel allemaal een slotje hebben lachten de dames. “Ja, van elkaars eten afblijven is weer een ander verhaal.”
En zo ging het maar door, met dingen die allemaal net een beetje anders lagen, of genuanceerder, dan we hadden gedacht. We waren bijvoorbeeld in de veronderstelling dat iedereen op veldbedden zou liggen, maar de bewoners slapen in een soort opgedeelde bouwketen. Slecht is het allemaal niet, maar luxe evenmin. Sober is het eerste woord dat in ons opkomt. Het feit dat deze mannen op de vlucht moesten betekent niet dat ze in hun vaderland niets hadden. Maar ze lieten werk en gezin niet voor hun lol achter. Tijdens ons bezoek zagen we geen verdriet, maar de meiden vertelden dat er veel schrijnende gevallen zijn. Er wordt veel gehuild, in die kleine slaapkamers.
De basisvoorzieningen zijn er, maar in principe moeten de bewoners zelf maar zien hoe ze de tijd doden. Er zijn soms activiteiten, er is een gemeenschappelijke zaal met televisie en er is internet, maar werken mogen de mannen niet, hoe graag ze ook zouden willen. Zie de links onderaan. Ze krijgen 45 euro per week, waar ze alles van moeten doen. Ook hun eigen waspoeder betalen, bijvoorbeeld. Of hun tabak. De barbier is dan weer gratis. De barbershop wordt namelijk gratis gerund door twee Syriërs, die al lang blij zijn dat ze in de avonduren hun oude vak nog een beetje kunnen beoefenen.
We zouden nog wel een alinea of wat kunnen schrijven, over alles wat we zagen en hoorden in dat ene uurtje, maar het stukje is nu alweer te lang. Op Instagram gaat het niet meer passen. Op ‘de tuin’, de medewerkers en de verrassend kleine keuken komen we later misschien nog eens terug. Of op die man die net op bezoek kwam toen wij er waren. Die heeft nu eindelijk zijn huis in Noord-Holland, maar was toch terug naar Zeeland gereisd, om zijn oude ‘huisgenoten’ weer even te zien. Als je meer dan een jaar samen in zo’n hal zit ontstaat er vaak een band. En deze man kon zijn oude vrienden die dag misschien wel vertellen dat het goed is, om de hoop niet te verliezen.
‘Een kijkje in onze opvang.’ We zijn er met andere ogen door gaan kijken, dames en Ghyath. Bedankt.
Coa Noodopvang Middelburg op Instagram
Zeeuwse afspraken over opvang asielzoekers
Gemeente Middelburg verlengt noodopvang asielzoekers in Studio A58 met een jaar
Students and refugees Middelburg
Crisissituatie opvang asielzoekers
Geschiedenis opvang asielzoekers
Vragen en antwoorden Asielbeleid
Aanpak vluchtelingenproblematiek