Bijdragen van derden plaatsen we maar zelden, op wzds.z2d.nl, maar voor deze inzending, van Jan Moekotte, maken we graag een uitzondering. We komen zijn naam regelmatig tegen, in publicaties over de straatnaambordjes van Middelburg. Recent nog, bij het schrijven van het stukje over de gebroeders Wielemaker, en eerder bijvoorbeeld bij het speuren naar de oorsprong van de Blindehoek.
Een fysisch geograaf denkt dat ik ruim 200.000 jaar geleden ben verwekt door een vulkaanuitbarsting. Als baby heb ik even bewogen toen ik in een lavastroom terechtkwam. Maar in de buurt van Volvic (Frankrijk) stolde ik al snel tot steen. Zat zeker 2000 eeuwen vast, rotsvast. Alles om me heen was pikzwart.
Pas na een donderende knal in de tweede helft van de 19e eeuw, zag ik plots de zon terug. De rotsformatie waar ik deel van uitmaakte werd met dynamiet opgeblazen. Het lavagesteente waaruit ik bestond, werd machinaal gewonnen omdat het prima kon worden verzaagd tot bouwmateriaal. Kijk maar eens naar de kathedraal van Clermont Ferrand. Rond 1880 ging ik op transport naar Parijs waar een zekere Gillet had ontdekt dat ik geweldig goed te glazuren was.
Gillet maakte reclame met zijn stenen straatnaambordjes. ‘Buitengewoon weerbestendig’, adverteerde hij, en veel langer leesbaar dan de roestende metalen bordjes. Dat is anno 2023 nog altijd goed te zien aan de Pottenmarkt in Middelburg. Het stenen bordje is na 140 jaar nog puntgaaf, het metalen bordje van beduidend recentere datum roest al weg.
Middelburg bestelde bij Gillet 250 stenen straatnaambordjes. Over de precieze spelling van de straatnamen werd in het Frans gecorrespondeerd. Wilde Middelburg nou de Sint van de Sint Jansstraat voluit, liever afgekort tot St, of tot ST? Ook steggelde Middelburg over de prijs. Gillet had Nijmegen, als eerste klant in Nederland, korting gegeven. Middelburg wilde dezelfde korting maar Gillet liet weten dat daar geen sprake meer van kon zijn vanwege de hoge transportkosten.
In Parijs werd ik precies op maat gezaagd en blauw wit geglazuurd. Mijn naam werd: KLEINE WERFSTRAAT. In 1885 of 1886 kwam ik per trein aan in Middelburg en werd ik vakkundig geplaatst in de zijgevel van een klein huisje op de hoek van het Oud Arnemuids voetpad en de Kleine Werfstraat. Was wel een beetje jaloers op het bordje Balans in de gevel van de monumentale Abdij.
Door oorlogsgeweld, duizend bommen en granaten, sneuvelde op 17 mei 1940 ruim de helft van alle stenen straatnaambordjes. Ik bleef ongedeerd, ook toen er rond 1970 brand uitbrak in mijn huisje. Wat er nog overeind stond, werd in 1979 gekocht door Johan Dekker, een jonge timmerman die herbouw voor ogen had. Voorzichtig werd ik los gebikt met de bedoeling me in de nieuwe muur weer een plek te geven.
Toen de metselaars de insparing vergaten waar ik terug geplaatst zou worden en de jonge timmerman geen extra kosten kon maken door in dat gloednieuwe metselwerk te gaan hakken en breken, werd ik in een schuurtje opgeborgen. Ik heb daar zo’n dertig jaar liggen wachten. Dertig jaar is niks niemendal voor iemand die er al een paar honderdduizend jaar heeft opzitten. In 2001 inventariseerde een bewonderaar van de stad alle nog resterende straatnaambordjes en publiceerde daarover in de Wete, van Heemkundige Kring Walcheren. Hij beloofde een krat bier aan iemand die kon aantonen dat hij een bordje over het hoofd gezien had. Dat bier was hij dus kwijt aan Johan Dekker, die mij zo voorzichtig had losgebikt en zo zorgvuldig had bewaard.
Op 7 september 2017, een Nationale Monumentendag, werd ik, in ruimteCAESUUR overhandigd aan wethouder Aalberts, die beloofde voor terugplaatsing te zorgen. De toenmalige bewoner van het huisje op de hoek gaf toestemming het bordje te herplaatsen.
Toch kwam dat er niet van. De eigenaar van het pand ging, een andere eigenaar kwam. Wethouder Aalberts ging, wethouder Smit kwam. In april 2023 werd Gemeente Middelburg door een mail op poten herinnerd aan de toezegging van zes jaar geleden. Die mail had de toon van een aanmaning en hielp. De gemeente vroeg meteen de nieuwe eigenaren om toestemming dat bordje in hun gevel te herplaatsen. Die kregen ze per kerende post.
In juli 2023 werd ik dan eindelijk vakkundig weer ingemetseld. Sindsdien is Middelburg dus weer een beetje mooier, een bijzonder straatnaambordje rijker!
Zie ook deze publicatie van RuimteCaesuur in Middelburg:
Drie van de zes foto’s zijn gemaakt door Michael de Leng.