Historisch zitten bij Culikaravaan en Groovebox: over het Koningin Emma-bankje bij de Seismolen
Is er nu nooit eens een object, pand of plek in Middelburg waar géén verhaal achter zit? Natuurlijk niet. Alles heeft een eigen geschiedenis in deze stad (net als iedereen, trouwens).
Waar we het nu weer over hebben? Over een bankje. Het bankje tegenover de Seismolen, om precies te zijn, aan de Baarnselaan. Op dat terrein worden komende maand weer Culikaravaan en Groovebox georganiseerd. Dat is ook precies de reden waarom dit zitje ons opviel, afgelopen zaterdag. We stonden even te wachten op de mannen van Groovebox en merkten een informatiebordje op dat we nog niet eerder hadden gezien.
Het Koningin Emma-bankje
Dat bordje, met de tekst ‘Een bankje waar verhalen blijven zitten’, staat er sinds december, leerden we later. Wie de QR-code scant, krijgt inderdaad een behoorlijk verhaal voorgeschoteld: ruim 1.300 woorden over koningin (regentes) Emma, de inundatie, prinses Juliana, gestorven kastanjebomen en een Middelburgs meisje dat haar hele leven aan deze plek verbonden bleef.
Het bankje wordt de Koningin Emma-bank genoemd. Volgens een oude Middelburgse overlevering wandelde koningin-regentes Emma tijdens haar bezoek aan Zeeland in 1894 over de Bolwerken. Ze zou daar een plek om uit te rusten hebben gemist en vervolgens een halfronde bank aan de stad hebben geschonken.
Een mooi verhaal, maar helemaal bewezen is het niet. Van het koninklijke bezoek bestaat een gedetailleerd verslag. Daarin staat niet dat Emma over de Bolwerken heeft gewandeld. Ook voor de schenking van de bank hebben we nog geen echte bron kunnen vinden. De gemeente houdt het daarom terecht op een overlevering.
Van het Langevielebolwerk naar de Seismolen
Voor de Tweede Wereldoorlog stond de bank op het Langevielebolwerk. Daar werd hij volgens mondelinge verhalen ook wel het soldatenbankje genoemd. Mogelijk zaten er militairen op die verbleven in het militaire ziekenhuis in de Kloveniersdoelen.
Na de inundatie van Walcheren veranderde alles. Het zoute water beschadigde vrijwel alle bomen op de Middelburgse Bolwerken. In 1947 begon de grote herbeplanting. Op 4 november van dat jaar plantte prinses Juliana op het Seisbolwerk een kastanjeboom. in gezelschap van onder meer 1.500 schoolkinderen. De oude Emmabank werd bij de nieuwe boom geplaatst.
Tussen die kinderen stond de toen tienjarige Catharina van der Slikke. Ze was bij toeval naast de prinses terechtgekomen en plantte zelf ook een kastanjeboom. Die van Juliana overleefde het uiteindelijk niet. De boom van Catharina staat er nog steeds.
Een herinnering uit 1945
Catharina kende de bank toen al. Als achtjarig meisje was ze in 1945 met haar zussen op het Langevielebolwerk geweest. Ze klommen op de halfronde bank, terwijl hun voeten boven het water bungelden dat nog tegen de Bolwerken stond. Toen ze de bank twee jaar later tijdens de boomplantdag bij de Seismolen terugzag, herkende ze hem onmiddellijk. Die herinnering liet haar nooit meer los. Ook haar liefde voor grote bomen begon in die jaren.
Toen de kastanjeboom van Juliana later werd gerooid, verdween de bank naar de gemeentelijke opslag. In 2007 kwam hij terug. Rond een nieuwe koningslinde, geplant door commissaris van de koningin Karla Peijs, burgemeester Koos Schouwenaar en Catharina, kreeg de bank opnieuw een plaats op het Seisbolwerk. Onder de boom werd bovendien een tijdcapsule begraven.
Het bordje dat er alsnog moest komen
Bij de herdenking van 2007 had eigenlijk al een informatiebord moeten verschijnen, maar dat raakte uit beeld. Catharina besloot in 2025 dat het er alsnog van moest komen. “Het is nu of nooit. Want nu ben ik er nog”, vertelde zij daarover in de PZC.
Op 10 december 2025 onthulde ze het bord samen met wethouder Carla Doorn. Leerlingen van basisschool Acaciahof plantten die ochtend ook 26 bomen in het Molenwaterpark. Daarmee werd niet alleen het oude bankje gemarkeerd, maar vooral het verhaal van de herbeplanting na de oorlog.
Maar waar zijn de leuningen gebleven?
Dan blijft er nog een aardige vraag over. Het huidige bankje oogt behoorlijk gehavend en lijkt nog maar een deel van de oorspronkelijke halfronde bank te zijn. Ook ontbreken er armleuningen, voor zover die er ooit aan hebben gezeten.
In het verhaal van de gemeente staat niets over verdwenen onderdelen of aanpassingen. Ook wordt niet duidelijk of de bank in 2007 compleet uit de opslag terugkwam, of dat alleen de nog bruikbare delen zijn geplaatst. De historische foto uit circa 1974, gemaakt door Jan Simonse en opgenomen in de ZB Beeldbank Zeeland onder recordnummer 124916, laat in ieder geval zien dat ze er in dat jaar nog wèl aan vast zaten.
Bronnen
Foto: Catharina en zussen: collectie Catharina van der Slikke
Foto 1974: Jan Simonse
Overige historische beelden: digitale collecties ZB en Zeeuws Archief
Geen zoekresultaten voor "{term}"
