“Waarom wordt er vandaag gevlagd in Middelburg?” Het was de eerste vraag die we op ons telefoonschermpje zagen oplichten, vanochtend vroeg. “Voor de viering van de bevrijding van Middelburg, op 6 november 1944”, was ons antwoord.
Hoe ging het in grote lijnen ook alweer, toen? We citeren Zeeuwse Ankers:
Op 3 november 1944 kwam via het verzet het bericht binnen dat de Duitse commandant op Walcheren, generaal Wilhelm Daser, bereid was zich over te geven. Maar dat wilde hij alleen doen aan een tankmacht. En die was op Walcheren niet aanwezig. De geallieerden stuurden daarop de elf aanwezige Buffalo’s naar Middelburg.
Vervolgens gaf generaal Daser aan zich alleen te willen overgeven aan een hooggeplaatste officier. Majoor Johnston bleek de enige aanwezige officier met een hoge rang. Hij was commandant van het 7/9 Bataljon Royal Scots. Johnston liet zich tijdelijk tot kolonel promoveren en wist zo de generaal tot overgave te dwingen. Die leverde zijn pistool in.
En van de NOS:
Er zijn maar tweehonderd Schotse militairen in de stad. Ze zijn rond de middag vanuit Vlissingen met elf buffalo’s op weg gegaan naar Middelburg. De dag ervoor is de route verkend en de weg lijkt veilig. Er is geen Duitse verdediging op het traject.
Toch komt niet iedereen ongeschonden aan in Middelburg: een van de voertuigen loopt op een mijn, zes militairen komen daarbij om. Het blijven de enige slachtoffers die vallen op de dag dat Middelburg wordt bevrijd.
Hoewel de Schotten ver in de minderheid zijn, ziet Willem de Jonge hoe op De Markt steeds meer Duitse soldaten zich overgeven. “Met de handen omhoog lopen ze naar de Schotse soldaten toe.”
Ze geven zich als makke schapen over, er wordt geen schot gelost. “Na die dagenlange gevechten is het bizar om te zien hoe vredig de stad is ingenomen door onze bevrijders. Iedereen begint te juichen, we zien verzetsmensen van de Ordedienst, spontaan beginnen we het Wilhelmus te zingen, er ontstaat een klein feestje op De Markt”, zegt Willem.
Op dit moment wordt de bevrijding ook herdacht op het Koorkerkplein, tijdens de vrijheidslunch. Alle gasten worden verwend met een lekkere maaltijd en gesprekken met de aanwezige gastvrouwen en -heren. Opdat we niet vergeten!
Er waren overigens meer activiteiten in het kader van de herdenking en viering. De gemeente Middelburg schrijft dat:
In de ochtend wethouder Willemien Treurniet, namens het gemeentebestuur, een bloemstuk legde bij de plaquette op het Damplein, ter ere van hen die hun leven gaven voor onze vrijheid.
In het kader van adopteer-een-monument hield Nehalennia SSG een herdenking bij het monument op de Groenmarkt, waar leerlingen een bloemstuk legden en muziek speelden.
Stichting 99 organiseerde, net als vorig jaar, een vrijheidslunch in de evenemententent op het Koorkerkplein. Zo’n vijftig mensen genoten daar samen van een maaltijd en gingen met elkaar in gesprek over vrijheid, in het bijzijn van de laatste ooggetuigen van het Middelburg van 81 jaar geleden. Locoburgemeester Jeroen Louws opende de bijeenkomst met woorden over het belang van herdenken, stilstaan en vieren van onze vrijheid.
“Vrijheid is niet vanzelfsprekend, maar in Middelburg blijven we haar koesteren, delen en doorgeven.”
Vanaf de Lange Jan bracht beiaardier Janno den Engelsman enkele liedjes met het thema vrijheid ten gehore.
De foto’s van november 1944 komen allemaal uit ZB Beeldbank Zeeland van ZB Bibliotheek van Zeeland