Drie weken geleden liepen we een kledingzaak binnen die is gevestigd in een van de grootste winkelstraten van Middelburg. Hoe het ermee ging, wilden we weten. We hadden namelijk horen waaien dat niet alles op rolletjes liep, in deze winkel. “Jullie zijn de eerste mensen die ik zie in de zaak, deze week.” We schrokken ons rot. Het was donderdag, tegen de middag. Ok, januari en februari zijn van oudsher slechte maanden, voor ondernemers in Middelburg centrum, maar bijna vier dagen lang helemaal geen klanten, als in nul? Dat is voor niemand vol te houden. In dit soort straten betaal je al gauw een paar duizend euro huur per maand.
Waarom vertellen we dit? Omdat we toch nog een keer terugkomen op het concept van het nieuwe beleidsplan toerisme, dat afgelopen maandag werd gepresenteerd in de ZB. Over de inhoud ervan, en ieders kans om erop te reageren schreven we dinsdag. We waren ook niet te beroerd om een dag later het lollige item van PowNed te delen. Er is niks mis met een beetje spot en humor. Tegelijkertijd liet dat filmpje ook goed zien hoe groot het contrast is tussen de winter- en de zomermaanden in Zeeland.
We komen er nog eens op terug omdat we het perspectief van de ondernemers nog niet of nauwelijks belicht hebben. Er zijn ongetwijfeld ook winkeliers of horeca-eigenaars die er anders naar kijken, maar het gros van de ondernemers die wij hierover spraken is glashelder hierover: drukte is zeer welkom. Natuurlijk vinden zij ook dat de stad leefbaar moet zijn en blijven, maar ze ervaren de zomerdrukte nog lang niet als een probleem, integendeel. De rustige wintermaanden baren hen veel meer zorgen. Op Instagram reageerde een ondernemer op een beeld van grote drukte in de stad, dat we daar gedeeld hadden: “ik kan niet wachten tot het weer zo druk is in Middelburg!” We begrepen die reactie maar al te goed. We lopen dagelijks langs haar zaak en weten dat ze nauwelijks klanten ziet, in deze periode. Taaie tijden.
Er is aandacht genoeg voor dit onderwerp hoe dan ook. Goedemorgen Nederland, van WNL, besteedde gisteren ook aandacht aan dit onderwerp. Dat item was uiteraard genuanceerder dan dat van PowNed. In de video komt onder meer Bertine van de Meent van Huis van Bloemen aan het woord. Ze zegt onder meer: “toevallig was ik gisteren in een andere stad in Nederland en dan denk ik: Middelburg is een oase van rust. Waar hebben we het over, teveel toeristen?”
Klare taal! Eerlijk: als inwoners van de binnenstad vinden we het zelf best even lekker, deze periode. Lekker rustig op straat en in de horeca. Overal meteen aan de beurt, overal de ruimte. Maar we beseffen donders goed hoe lastig deze maanden zijn voor ondernemers. Al dat personeel (dat al zo moeilijk is te vinden en te behouden) staat maar geld te kosten. Voor velen van hen geldt dat de dagomzetten tot de Pasen niet om over naar huis te schrijven zijn.
Dinsdag schreven we dat we vinden dat het goed is dat er over dit onderwerp wordt nagedacht en dat er wordt voorgesorteerd op de toekomst, maar dat we ook denken dat je dingen in perspectief moet blijven zien. Het grotere plaatje, zeg maar.
Zien wij dat grotere plaatje zelf? Nauwelijks. Voor echte conclusies zou een echt onderzoek nodig zijn. Maar we kunnen wél terugkijken op bijna 10 jaar ontwikkelingen die we volgden voor of dankzij Wij zijn De Stad.
Toen we begonnen, in 2014, was er nog veel meer leegstand in de stad. Over taaie tijden gesproken. Directe aanleiding voor de start van WZDS waren de zorgen vanuit de binnenstad over ontwikkelingen aan de rand van de stad. Decathlon zou mogelijk naar het ZEP komen, en er speelde nog veel meer. Er waren in die periode veel ondernemers die de handdoek in de ring gooiden. In 2015 en 2016 schreven regelmatig over gifbekers die nog niet leeg waren, over de hoogte van de huurprijzen van winkelpanden, of over evenementen die geen vetpot meer waren. Dan weet je het wel.
Vanaf 2017 leek het beter te gaan. We zagen allerlei nieuwe initiatieven en ondernemingen, al was er nog steeds te veel leegstand. De drukte in winkelstraten nam weer toe. Het optimisme onder ondernemers groeide daardoor ook weer, al was er ook het besef dat het veranderende consumentengedrag niet genegeerd kon worden. ‘Kijken, kijken, online kopen‘. Het werd drukker, maar de omzetten stegen niet per se mee, niet bij iedereen. ‘We zijn er nog niet‘, stelden we vast. Ook daarom werden er door de ondernemersvereniging avondjes georganiseerd om het er samen over te hebben. ‘Waarom stenen winkels winnen!’ Een geruststellend verhaal? Misschien niet, maar het opende wellicht wel de ogen voor kansen, die er altijd zijn.
Hadden we een stijgende lijn te pakken? Voor ons gevoel wel. Na de viering van Middelburg 800, in 2017, leek er opeens veel extra leven te komen in de stad. In 2018 gebeurde er veel, maar 2019 was echt een topjaar. Heel veel evenementen, heel veel drukte. Economisch leek het nu ook echt ietsje beter te gaan. Hoera!
Maar dan. Corona. Die klap hadden maar weinig mensen zien aankomen. Hoe dan? Hoe lang dan? Zelfs tijdens versoepelingen bleef het zeer doen. ‘Zoek elkaar op‘, werd er gezegd. Een prima advies, want retail en horeca kunnen niet zonder elkaar. Actie graag!
Het was erg pijnlijk allemaal, maar goed: zodra het kon kwam het publiek weer. Er was iets in te halen. Er was besef van kwetsbaarheid. Er was van alles.
Zijn we weer opgekrabbeld, na het afscheid van de laatste ‘maatregelen’ van begin 2022? Dat durven we nu nog niet te zeggen. Veel te vaak spreken we nog ondernemers die de dreun van corona nog altijd voelen. Schulden die nu pas worden terugbetaald. Spaarcentjes die als sneeuw voor de zon zijn verdwenen. Er zijn er maar weinig die er graag of openhartig over praten, maar het moet niet onderschat worden, denken we. Daarnaast zijn er genoeg andere uitdagingen. Personeel. Veranderend publiek. We noemen er maar even twee.
Het goede nieuws is dat er vorig jaar ontzettend veel gebeurde, in positieve zin. Op zeker moment was de leegstand bijna nul. Druk was het ook, zeker in de maanden die nu ter discussie staan. Wij zeggen dan toch: gelukkig maar. Dankzij de reuring van de zomer komen de meeste ondernemers de winter door. Daardoor hebben ze ‘weer wat vet op de botten’.
Dankzij diezelfde ondernemers gebeurt er ook steeds meer in de winter. De schouders eronder, samen. Kan op die manier toerisme meer gespreid worden? We hebben geen idee, maar het is het proberen waard. Stel je voor dat het lukt: wedden dat PowNed dan niet meer afreist naar Zeeland, om een Venetiaans item te draaien?
Voorwaarts!