Het Groentje? Tot vorige week zouden we mensen hebben verwezen naar Domburg, als ze er in Middelburg naar zouden vragen. Maar onze stad heeft ook een plek die zo wordt genoemd, althans wel door buurtbewoners. Het gaat om het parkje dat ligt tussen de Wagenaarstraat en de Bogardstraat, naast het Zeeuws Archief. Het stukje stad waar we twee jaar geleden over schreven toen kunstenaar Giel Louws er zijn werk De Archivaris plaatste.
We waren er nu opnieuw, omdat bewonersvereniging de 28e Wijk dit jaar 50 jaar bestaat. Die naam, 28e Wijk, klinkt voor buitenstaanders misschien wat geheimzinnig, maar hij gaat terug op de oude stedelijke wijkindeling van Middelburg, uit de tijd na de Overgang van 1574. Toen werd de stad bestuurlijk opnieuw ingedeeld. Eeuwen later leeft zo’n oude aanduiding dus nog altijd voort in een buurtvereniging. Mooi.
Aanstaande zaterdag viert die vereniging het jubileum met een rommelroute en een buurtfeest. We spraken in het Groentje met Franka Brouwer en Marijn de Valk, die allebei in de organisatie zitten. En zoals dat dan gaat in Middelburg: je komt voor een praktisch verhaal over kleedjes, koffie, spelletjes en een zomermaaltijd, maar je gaat weer weg met een hoofd vol geschiedenis, poortjes, oude tuinen, verdwenen kerken en loden waterleidingen.
Eerst dat feest. Zaterdag 20 juni begint de dag om 10.00 uur met de opening door wethouder Jeroen Louws. Daarna is er tot 13.00 uur een rommelroute in de Bogardstraat, Latijnse Schoolstraat en Korte Burg. Er is een pop-up openluchtcafé met koffie, thee en taart op de hoek van de Latijnse Schoolstraat, Blindenhoek en Bogardstraat. Ook zijn er Oudhollandse spelletjes en kunnen kinderen worden geschminkt. De dresscode is jaren 70, de periode waarin de bewonersvereniging werd opgericht.
In de middag verschuift het programma naar het Groentje zelf. Daar zijn workshops, onder meer een rondleiding door de wijk, het maken van een insectenhotel, koken met kruiden uit de tuin, bijtjes vilten en iets met muziek en dans. Om 16.00 uur is er ringlopen in de Bogardstraat. Vanaf 17.00 uur volgen het open podium en de jaarlijkse zomermaaltijd voor leden van de vereniging. Later op de avond wordt ook nog Nederland-Zweden op groot scherm gekeken. Natuurlijk. Aan de voetbal is gedacht.
Even los van dat feest: het was ook mooi om te horen hoe er in deze buurt wordt samengewerkt. Het zijn de bewoners zelf die het parkje beheren. Het Groentje is geen anoniem stukje gemeentegroen waar iedereen vooral naar elkaar kijkt als er iets moet gebeuren. De bewonersvereniging heeft een tuingroep, mensen die samen onderhoud doen en de boel in de gaten houden. En er zijn zelfs buurtbewoners die, bij toerbeurt, ’s avonds de poorten van het gebied sluiten.
Dat afsluiten is niet voor niets ontstaan. In oude kranten vonden we nog terug dat er begin deze eeuw al werd gesproken over het afsluiten van het groengebied achter het Zeeuws Archief, vanwege overlast in de avond en nacht. Het ging toen om geluidsoverlast, vernielingen, zwerfvuil, intimidatie en andere ellende. Niet bepaald het romantische beeld dat je nu hebt als je er op een zonnige dag tussen de bomen en bankjes staat. Maar ook dat hoort bij de geschiedenis van zo’n plek: een stadstuin moet je niet alleen mooi maken, je moet hem ook blijven dragen.
En dat is precies wat de 28e Wijk nu doet. Sterker nog: de bewoners willen het Groentje weer meer delen met de stad. Niet als groots stadspark met vlaggen en linten, maar als verborgen buurtkamer waar je even mag binnenvallen, waar kinderen kunnen spelen, buren elkaar spreken en waar de geschiedenis gewoon naast het klimrek staat.
Er wordt ook flink aan de plek gewerkt. De gemeente Middelburg besteedt dit jaar extra aandacht aan speelplekken in de binnenstad, in het kader van het BOS-project: Bewegen, Ontmoeten en Sporten. De plannen van de wijk vielen dus, om het zo maar te zeggen, in goede aarde. Een kleine commissie uit de buurt maakte voorstellen voor verbeteringen. Die werden besproken tijdens de ledenvergadering van 12 mei en daarna pakte de gemeente de plannen snel op.
De jeu-de-boulesbaan wordt opgeknapt. De oude houten bakken, die begonnen te rotten, worden vervangen. De goaltjes worden beter geplaatst, zodat ballen er niet steeds onderdoor schieten. Er komen twee picknickbanken, één in de zon onder de witte moerbeiboom en één in de schaduw onder de lindenboom bij het lage muurtje. De gedeukte metalen banken worden vervangen door houten banken. Waar mogelijk wordt gekozen voor natuurlijke materialen. Ook komen er houtsnippers, nieuwe prullenbakken en borden met leefregels bij de ingangen. Het nieuwe speeltoestel volgt later deze zomer.
Top!
In de geschiedenis van het Groentje duiken we later. Want we delen alvast een serie oude beelden van de Noorderkerk en foto’s van het gebied uit de tijd net vóór de bouw van het Zeeuws Archief. Maar duidelijk is al: hier liggen heel veel verhalen over elkaar heen.
Het huidige Zeeuws Archief is gevestigd in het Van de Perrehuis, het achttiende-eeuwse stadspaleis dat teruggaat op een oudere voorganger: de Commanderij van de Duitse Orde. In de tuin van dat Van de Perrehuis is eind jaren negentig archeologisch onderzoek gedaan, voorafgaand aan de bouw van het nieuwe archief. Daarbij kwamen sporen naar boven van de middeleeuwse ringwalburg, het Minderbroederklooster en de Commanderij. Zelfs de oude gracht werd teruggevonden. Uit die gracht kwamen allerlei vondsten, waaronder een bijzonder zegelstempel dat in verband wordt gebracht met gardiaan Niclaes van het Minderbroederklooster. Dan sta je dus in een parkje, maar eigenlijk sta je midden in een archeologische waaier van eeuwen. Zie het stukje van Jan JB Kuipers, in ‘Het verhaal van Zeeland’.
Ook later bleef het gebied veranderen. Achter het Van de Perrehuis lag ooit een grote tuin. Daarover lazen we dat die bij bijzondere gelegenheden zelfs feestelijk werd gebruikt. Er moet ook een glazen wintertuin hebben gestaan, waarschijnlijk een soort overdekte kas, die later verdween toen de rechtbank op het terrein uitbreidde. Daarnaast is er het verhaal van brouwerij De Drye Tonnekens, met de Brouwerijpoort en de beroemde loden pijp waarmee zoet water vanaf de Oude Kerk naar de brouwerij werd geleid. En dan stond er aan de Bogardstraat ook nog de Noorderkerk, de grote gereformeerde kerk die in de jaren tachtig werd gesloopt. Commanderij, klooster, ringwalburg, brouwerij, rechtbank, kerk, archief, buurtpark: het zijn eigenlijk wel tien verhalen.
Maar zaterdag is het eerst gewoon feest. En dat is misschien ook precies goed. Want geschiedenis leeft pas echt als er weer mensen rondlopen. Als kinderen ringlopen in een straat waar eeuwen eerder monniken, brouwers, rechters, kerkgangers en archivarissen hun sporen achterlieten. Als een buurt na vijftig jaar nog steeds zegt: dit is ons stukje stad, maar kom vooral even kijken.
Buurtdag 28e Wijk en rommelroute
Zaterdag 20 juni 2026
Rommelroute: 10.00 tot 13.00 uur
Bogardstraat, Latijnse Schoolstraat en Korte Burg
Middagprogramma in het Groentje, naast het Zeeuws Archief
Meer informatie in de agenda
Foto’s Noorderkerk: Beeldbank ZB Collectie Zeeland
Foto’s eind jaren 90: Beeldbank Rijksdienst Cultureel Erfgoed
Knipsels: ZB Krantenbank Zeeland
Website Zeeuws Archief