Portrettententoonstelling Oud Zeer – Wandelkerk Middelburg
Hoe geef je ruimte aan een verleden dat te lang verzwegen is?
“Oud Zeer is een verzameling van precies zulke stiltes. Stiltes die langzaam hun stem terugvinden. Verhalen die generaties lang onderhuids leefden, en nu- laag voor laag – worden blootgelegd. Niet om de oude wonden open te halen, maar om ze te mogen verzorgen”. (citaat: Mirjam Bekker-Stoop)
)p 21 april 2026 werd in het kader van Four Freedoms door het jaar heen de tentoonstelling ‘Oud Zeer’ geopend in de Wandelkerk in Middelburg. De opening werd verricht door gedeputeerde van de Provincie Zeeland, Harry van der Maas. Oud Zeer is een project van Stichting Open mind, Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg (SHBSS). De foto’s van de expositie zijn gemaakt door Andy Tan.
Nederland en Indonesië delen een lange geschiedenis. Die geschiedenis kent veel pijnlijke momenten. Over die geschiedenis gaat de reizende fototentoonstelling Oud Zeer. De 19 foto’s van de expo laten familieleden van 4 generaties zien. In hun verhalen staan de geportretteerden stil bij hoe zij en hun families omgaan met de beladen en verzwegen geschiedenis van Nederlands-Indië en Indonesië. Verhalen van oorlog, ontworteling en een kille ontvangst in Nederland, maar ook van veerkracht, trots en het doorgeven van cultureel erfgoed. Het project laat zien hoe deze geschiedenis nog altijd doorwerkt en hoe nieuwe generaties zich verhouden tot een lang onbesproken verleden.
De fototentoonstelling is te zien tot en met 12 mei 2026.
PROLOOG 21 april 2026 Simone Berger
Indië was het land van duizenden eilanden,
waar bloemen geurden als verhalen,
en de rimboe zong in stemmen van vogels en insecten.
Waar groene theevelden zich uitstrekten tot aan de horizon
en meren spiegelden wat nooit vergeten werd.
Maar het land brak.
Eerst door oorlog, bezetting, scheiding, honger, haat.
Toen door vrijheid die geen bevrijding bracht,
maar chaos, geweld, verlies van wortels.
Wie ben je als het land van je jeugd
niet langer het land is waar je mag blijven?
Wat blijft er over als je alles moet achterlaten,
behalve herinneringen
en oud zeer?
Deze expositie toont gezichten.
Van hen die kwamen.
Van hen die bleven.
Van hen die zwegen.
En van hen die spreken, nu!
Ze dragen het zwijgen van hun ouders,
de heimwee in familiefoto’s,
de stilte aan de keukentafel.
Ze dragen twee culturen,
twee talen, twee waarheden.
En soms: geen van beide.
Zij die kwamen, zwegen vaak.
Uit bescherming, uit schaamte, uit pijn.
Maar het zwijgen sprak
en vond zijn weg naar de kinderen.
Onuitgesproken trauma’s werden onbewuste patronen.
Misschien in blikken, in stilte of in gebaren?
De naoorlogse generaties dragen die sporen,
van verdriet, frustratie en pijn dat niet het hunne was,
maar hen toch tekende.
In 19 portretten, teksten en blikken
komt het verleden dichterbij.
Het fluistert van spagaat en onmacht,
maar ook van kracht, van heling.
Van de moed om te herinneren
en de vrijheid om te breken met wat pijn doet.
De expositie Oud Zeer reist van stad tot stad,
van verhaal tot verhaal.
Niet om af te sluiten
maar om open te breken wat verborgen bleef.
Wij zijn de kinderen van die geschiedenis.
Wij́ zijn Indische Nederlanders. Wij́ zijn Molukkers. Wij́ zijn Totok Belanda.
Wij́ zijn Peranakan Chinezen. Wij́ zijn Papua. Wij́ zijn Indo-Afrikanen!
Wij geven het een stem.
Wij geven het een gezicht.
Want echte bevrijding begint
waar iemand jou aankijkt en zegt:
“Ik zie jou. Ik hoor je. Jij mag er zijn”.
Welkom bij Oud Zeer.
Meer informatie
Tussen 1945 en 1968 kwamen meer dan 300.000 mensen uit Nederlands-Indië/Indonesië naar Nederland: de eerste grote postkoloniale migratiestroom naar ons land. Vandaag de dag heeft ruim twee miljoen Nederlanders een familiegeschiedenis die teruggaat naar Nederlands-Indië/Indonesië.
Toch is de kennis hierover nog altijd beperkt, zoals de Commissie Versterking Kennis Geschiedenis Nederlands-Indië (2023) benadrukt.
Voor velen was het vertrek uit Nederlands-Indië/Indonesië gedwongen, naar een onbekend land waar ze de pijn van oorlog en ontworteling met zich meedroegen. De ontvangst was (vaak) kil en koud onder erbarmelijke omstandigheden. Deze
verhalen zijn lang onbesproken gebleven, maar steeds vaker zoeken jongere generaties naar hun plaats binnen deze geschiedenis en manieren om zich tot het verleden te verhouden.
Gezinsleden gingen voor dit project met elkaar in gesprek en reflecteren op hun familiegeschiedenis. Deze verhalen gaan niet alleen over pijn, heimwee, verdriet en de
(onderbewuste) doorwerking hiervan, maar ook over veerkracht, moed, identiteit en het trots doorgeven van cultuur en erfgoed aan de volgende generaties.
