Lezing: Hoe pijn chronisch wordt
Op vrijdag 7 maart organiseert het Natuurkundig Gezelschap Middelburg een lezing van de heer Willemen.
Datum en tijd 07-03-2025, 19:30 – 21:45
Plaats ZB Bibliotheek van Zeeland
Dr. H.L.D.M. Willemen
UMC Utrecht
7 maart 2025, 19.30 uur
“hoe wordt pijn chronisch”
Direct aan het begin van mijn onderzoekscarrière was ik verrast toen ik ontdekte dat een vijfde van de wereldbevolking chronische pijn ontwikkelt. Een Amerikaanse studie liet zien dat er zelfs meer patiënten met chronische pijn zijn, dan alle patiënten met kanker, diabetische, en hartziektes samen. Waarom was er zo weinig aandacht voor chronische pijn, terwijl alleen al in Nederland meer dan 3 miljoen mensen lijden aan deze slopende aandoening? Dit motiveerde mij om een PhD-onderzoek te starten aan de Universiteit Utrecht om te ontrafelen welke verstoringen chronische pijn veroorzaken.
Met deze kennis kunnen nieuwe methodes worden gevonden voor de behandeling van chronische pijn. Ik onderzocht onder andere of er een genetische oorzaak is van chronische pijn, door het DNA van mensen met en zonder chronische pijn te onderzoeken. We ontdekten een afwijking in een onbekend gen (ATPScKMT). We onderzochten de moleculaire functie ervan en vonden dat het ATPSc-KMT eiwit in de mitochondriën zit: de energiefabrieken van de cel. Aan de Universiteit van Oslo (Noorwegen, waar ik met mijn gezin een paar maanden verbleef) ontdekten we de functie van het eiwit: het betreft een mitochondriaal methyltransferase, ofwel een enzym dat een methylgroep op een ander eiwit kan zetten, waardoor de functie van dat eiwit verandert. Met een prestigieuze Veni-beurs van NWO startte ik mijn eigen onderzoekslijn, waarin we onderzoeken hoe mitochondriële veranderingen in zenuwcellen samenhangen met chronische pijn.
We ontdekten dat een tijdelijke ontsteking mitochondriën kan beschadigen en dat daardoor chronisch pijn ontstaat. Daarnaast blijkt het weggaan van ontstekingspijn niet het passieve vervolg van ontstekingsstoffen die weggaan, maar dat het ‘uitzetten’ van pijn een actief proces is. Hierbij speelt het immuunsysteem een belangrijke rol. Macrofagen doneren mitochondriën aan zenuwcellen om deze cellen tot rust te brengen, om chronische pijn te voorkomen. Momenteel onderzoeken we hoe de mitochondriën weer ‘fit’ gemaakt kunnen worden en of dit een nieuwe manier kan zijn om chronische pijn te behandelen.
